Niedziele handlowe w grudniu 2025: limit pracy i zasady oddawania wolnego

Grudzień w handlu: więcej klientów, ale też nowe limity dla grafiku

Okres przedświąteczny tradycyjnie oznacza wzmożone zakupy, a więc i większe obciążenie dla pracowników sklepów oraz osób wykonujących czynności związane z handlem (np. wykładanie towaru, magazyn, obsługa kas). Państwowa Inspekcja Pracy przypomina jednak, że przy planowaniu pracy w grudniu obowiązują konkretne ograniczenia – istotne zarówno dla pracowników, jak i pracodawców.

Trzy niedziele handlowe przed Wigilią – ale nie dla każdego „trzy w pracy”

Zgodnie z przepisami niedzielami handlowymi są trzy kolejne niedziele poprzedzające Wigilię Bożego Narodzenia. To oznacza, że w grudniu – w samym „szczycie” – handel jest dozwolony w trzy następujące po sobie niedziele.

Kluczowa zmiana dotyczy jednak tego, kogo i na ile niedziel można wpisać do grafiku. Po zmianach wprowadzonych ustawą z 6 grudnia 2024 r. pracownik może pracować w handlu lub przy czynnościach związanych z handlem maksymalnie w dwie z tych trzech niedziel. Jak wskazuje PIP, to rozwiązanie ma ograniczać sytuacje, w których jedna osoba byłaby „ciągnięta” przez cały grudniowy maraton sprzedażowy.

Co to oznacza w praktyce?

• Pracownik może zostać zaplanowany na dwie niedziele handlowe (a nie na wszystkie trzy).
• Pracodawca powinien tak ułożyć grafik, by rotować zespołem – np. podzielić obsadę na grupy i wymieniać je w kolejnych tygodniach.

W komunikacie PIP pada jasne stwierdzenie: „pracownik może wykonywać pracę (...) najwyżej w dwie spośród tych trzech niedziel” (Państwowa Inspekcja Pracy).

Dzień wolny za niedzielę w handlu: terminy, o których warto pamiętać

Sama możliwość pracy w niedzielę handlową nie oznacza, że temat kończy się na grafiku. Za pracę w niedzielę w handlu pracodawca ma obowiązek zapewnić inny dzień wolny.

• Co do zasady: wolne powinno być udzielone w terminie 6 dni przed lub po tej niedzieli.
• Gdy nie da się tego zrobić w tym oknie: wolne należy oddać do końca okresu rozliczeniowego.

A jeśli wolnego nie da się oddać?

Jeżeli udzielenie dnia wolnego nie będzie możliwe także do końca okresu rozliczeniowego, pracownikowi przysługuje dodatek 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę.

Wigilia 24 grudnia jako dzień wolny: wyjątki i rekompensata

Dodatkowym wyzwaniem w planowaniu pracy w grudniu jest fakt, że na mocy ustawy z 6 grudnia 2024 r. Wigilia (24 grudnia) została ustanowiona dniem wolnym od pracy. Nie oznacza to jednak całkowitego „zamrożenia” wszystkich branż. PIP przypomina, że istnieją prawne wyjątki – wynikające m.in. z przepisów o ograniczeniu handlu oraz z Kodeksu pracy – obejmujące sytuacje, w których praca jest niezbędna ze względu na charakter zadań (np. służby ratownicze, transport, gastronomia).

Jeśli jednak pracujesz 24 grudnia

Gdy pracodawca poleci pracę w Wigilię w ramach dozwolonych wyjątków, ma obowiązek:

• udzielić innego dnia wolnego w tym samym okresie rozliczeniowym,
• a jeśli to nie będzie możliwe (np. z powodu choroby i nieobecności pracownika) – wypłacić dodatek 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy tego dnia.

Wskazówka dla pracowników i pracodawców: jak uniknąć sporów

W grudniu łatwo o nieporozumienia: presja sprzedażowa jest duża, a grafiki często zmieniają się „na wczoraj”. Warto więc trzymać się prostych zasad organizacyjnych:

• Pracownicy: sprawdzaj, czy w grafiku nie masz wpisanych wszystkich trzech niedziel handlowych przed Wigilią – limit to dwie.
• Pracodawcy: planuj rotacje i z wyprzedzeniem rozliczaj dni wolne (6 dni przed/po niedzieli), aby uniknąć konieczności wypłaty 100% dodatków.

To szczególnie ważne w dużych sklepach i sieciach, gdzie jedna decyzja grafiku może dotyczyć wielu osób naraz.

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy, 2025-11-14, https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/pracujace-niedziele-handlowe-w-grudniu