Asystent edukacji romskiej

Alternatywne, neutralne płciowo nazwy dla stanowiska: Asystent edukacji romskiej

Polskie propozycje

• Asystent edukacji romskiej / Asystentka edukacji romskiej
• Asystent romski / Asystentka romska
• Pomoc nauczyciela / Pomoc nauczycielki (w pracy z uczniem romskim)
• Kandydat/Kandydatka na stanowisko asystenta edukacji romskiej
• Osoba pracująca jako asystent edukacji romskiej
• Specjalista/Specjalistka ds. wsparcia edukacyjnego uczniów romskich

Angielskie propozycje

• Roma Education Assistant
• Roma Teaching Assistant

Zarobki na stanowisku Asystent edukacji romskiej

Brak aktualnych danych GUS/ZUS dla tego konkretnego stanowiska, dlatego orientacyjnie w Polsce najczęściej są to zarobki od ok. 4700 do 6500 PLN brutto miesięcznie (zależnie od wymiaru etatu i pracodawcy).

Na wysokość wynagrodzenia wpływają m.in.:

• Doświadczenie zawodowe (praca w szkole, mediacje, praca środowiskowa)
• Region/miasto i budżet jednostki samorządu terytorialnego
• Branża/sektor (szkoła publiczna, placówka niepubliczna, NGO/projekt)
• Wymiar etatu oraz liczba zadań dodatkowych (wycieczki, świetlica, wsparcie po lekcjach)
• Ukończone szkolenia (np. mediacje, współpraca międzykulturowa, kurs pedagogiczny)
• Znajomość języka romskiego i doświadczenie we współpracy z rodzinami
• Finansowanie projektowe (granty, programy integracyjne) i czasowość umów

Formy zatrudnienia i rozliczania: Asystent edukacji romskiej

Najczęściej jest to praca w placówkach edukacyjnych, finansowana z budżetu samorządu lub ze środków programów wspierających integrację i edukację. Zdarza się też zatrudnienie projektowe w organizacjach pozarządowych współpracujących ze szkołami.

• Umowa o pracę (pełny etat lub część etatu, szczególnie w szkołach i przedszkolach)
• Umowa zlecenie (często w projektach, działaniach świetlicowych, wsparciu popołudniowym)
• Działalność gospodarcza (B2B) – rzadko, raczej przy usługach szkoleniowych lub mediacyjnych
• Praca tymczasowa / sezonowa – możliwa przy koloniach, półkoloniach, wyjazdach i akcjach wakacyjnych

Typowe formy rozliczania to stała stawka miesięczna (przy etacie) lub stawka godzinowa (przy zleceniu). Prowizje w tym zawodzie praktycznie nie występują.

Zadania i obowiązki na stanowisku Asystent edukacji romskiej

Zakres pracy obejmuje wsparcie ucznia romskiego w edukacji oraz budowanie współpracy między szkołą, rodziną i środowiskiem lokalnym, w tym działania mediacyjne i międzykulturowe.

• Ułatwianie nauczycielom i pedagogom rozpoznawania potrzeb oraz problemów ucznia romskiego
• Wspieranie komunikacji pomiędzy uczniami romskimi a nauczycielami (tłumaczenie nieporozumień, wyjaśnianie zasad)
• Mediowanie w sytuacjach trudnych i konfliktowych na linii szkoła–uczeń–rodzic
• Monitorowanie frekwencji uczniów romskich i reagowanie na dłuższe nieobecności
• Motywowanie uczniów do systematycznej nauki i wzmacnianie nawyków uczenia się
• Pomoc uczniom w odrabianiu lekcji (w szkole, świetlicy lub w działaniach środowiskowych)
• Monitorowanie wyposażenia ucznia w podręczniki i przybory oraz wspieranie w uzyskaniu dofinansowań (np. wyprawka, posiłki, stypendia)
• Utrzymywanie stałego kontaktu z rodzicami i przekazywanie informacji o postępach i trudnościach ucznia
• Budowanie zaufania rodziców do szkoły i zachęcanie do udziału w życiu szkoły
• Wyjaśnianie różnic kulturowych i wspieranie działań antydyskryminacyjnych w środowisku szkolnym
• Przybliżanie tradycji i kultury Romów społeczności szkolnej (np. udział w wydarzeniach integracyjnych)
• Opieka nad dziećmi w trakcie wycieczek, spacerów, wyjść szkolnych oraz innych działań poza budynkiem szkoły

Wymagane umiejętności i kwalifikacje: Asystent edukacji romskiej

Wymagane wykształcenie

• Najczęściej preferowane wykształcenie średnie (mile widziane kierunki lub doświadczenie z obszaru pedagogiki, pracy socjalnej, animacji społecznej)
• Atutem są studia I/II stopnia lub podyplomowe z pedagogiki, pedagogiki specjalnej, resocjalizacji, socjologii, pracy socjalnej

Kompetencje twarde

• Znajomość realiów szkoły i podstaw prawa oświatowego (obowiązek szkolny, obowiązek nauki, zasady bezpieczeństwa)
• Podstawy pracy opiekuńczo-wychowawczej i wspierania procesu uczenia się
• Umiejętność monitorowania frekwencji i postępów ucznia oraz prowadzenia prostych notatek/dokumentacji działań
• Podstawowe umiejętności mediacji i rozwiązywania konfliktów
• Kompetencje międzykulturowe i wiedza o kulturze romskiej
• Obsługa komputera i narzędzi biurowych (np. e-dziennik w zakresie nadanym przez szkołę, poczta e-mail, edytor tekstu)
• Znajomość języka romskiego – duży atut (tam, gdzie jest potrzebny w kontakcie z rodzinami)

Kompetencje miękkie

• Empatia i umiejętność budowania relacji z dziećmi oraz rodzicami
• Komunikatywność i jasne przekazywanie informacji (także w sytuacjach trudnych)
• Odporność na stres i dobra samokontrola emocjonalna
• Asertywność i umiejętność stawiania granic przy zachowaniu szacunku
• Umiejętność współpracy w zespole (nauczyciele, pedagog, dyrekcja, świetlica)
• Sprawna organizacja pracy, dyspozycyjność podczas wydarzeń szkolnych
• Postawa antydyskryminacyjna i wrażliwość na nierówne traktowanie

Certyfikaty i licencje

• Kurs pedagogiczny (mile widziany)
• Szkolenia z mediacji, komunikacji międzykulturowej, pracy z rodziną, reagowania na przemoc rówieśniczą
• Szkolenia z ochrony danych osobowych (RODO) i procedur szkolnych – często realizowane u pracodawcy

Specjalizacje i ścieżki awansu: Asystent edukacji romskiej

Warianty specjalizacji

• Wsparcie frekwencji i interwencje środowiskowe – nacisk na współpracę z rodziną, szybkie reagowanie na absencje i bariery socjalne
• Mediacje szkolne i rozwiązywanie konfliktów – prowadzenie i współprowadzenie rozmów naprawczych, praca w sytuacjach spornych
• Edukacja międzykulturowa i działania antydyskryminacyjne – warsztaty, wydarzenia integracyjne, budowanie standardów równego traktowania
• Wsparcie nauki i organizacja pomocy dydaktycznej – praca w świetlicy, pomoc w odrabianiu lekcji, współpraca z nauczycielami w zakresie metod wspierających

Poziomy stanowisk

• Junior / Początkujący – wsparcie pod nadzorem pedagoga lub wychowawcy, nauka procedur szkoły
• Mid / Samodzielny – prowadzenie stałej współpracy z rodzinami, samodzielne interwencje i działania integracyjne
• Senior / Ekspert – koordynowanie działań wsparcia uczniów romskich w placówce, mentoring dla nowych osób, rozwijanie procedur
• Kierownik / Manager – koordynator projektu/zespołu wsparcia, koordynator ds. równego traktowania lub kierowanie działaniami w NGO

Możliwości awansu

Typowa ścieżka rozwoju prowadzi od pracy asystenckiej do ról bardziej specjalistycznych w obszarze pedagogiki szkolnej lub projektów społecznych. Po uzupełnieniu wykształcenia (np. studia pedagogiczne) możliwe jest przejście na stanowiska takie jak pedagog szkolny, asystent nauczyciela, a docelowo – nauczyciel (po spełnieniu wymogów dla tej profesji) lub koordynator programów integracyjnych w samorządzie/NGO.

Ryzyka i wyzwania w pracy: Asystent edukacji romskiej

Zagrożenia zawodowe

• Przeciążenie narządu głosu i praca w hałasie szkolnym (ryzyko problemów z głosem i słuchem)
• Stres i obciążenie emocjonalne związane z odpowiedzialnością za dobrostan dziecka i napięciami w relacjach szkoła–rodzina
• Obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego (długie stanie, praca przy niedopasowanych meblach, pochylona pozycja)

Wyzwania w pracy

• Budowanie zaufania między szkołą a rodzinami w sytuacji wcześniejszych złych doświadczeń lub barier komunikacyjnych
• Skuteczne reagowanie na absencje i przerwy w nauce oraz wzmacnianie motywacji uczniów
• Mediowanie konfliktów i praca w warunkach presji czasu oraz silnych emocji
• Przeciwdziałanie stereotypom i dyskryminacji oraz prowadzenie działań integracyjnych w sposób taktowny i skuteczny

Aspekty prawne

Praca wiąże się z przestrzeganiem przepisów obowiązujących w placówkach oświatowych (m.in. zasady bezpieczeństwa uczniów, ochrona danych osobowych, wewnętrzne procedury szkoły). W zadaniach dotyczących frekwencji i obowiązku szkolnego ważna jest współpraca z dyrekcją i pedagogiem oraz działanie w ramach kompetencji stanowiska.

Perspektywy zawodowe: Asystent edukacji romskiej

Zapotrzebowanie na rynku pracy

Zapotrzebowanie jest zwykle stabilne, ale lokalne – zależy od obecności społeczności romskiej w danym regionie oraz od działań samorządów i szkół w zakresie integracji i wyrównywania szans edukacyjnych. Tam, gdzie szkoły mają uczniów romskich i mierzą się z wyzwaniami frekwencji oraz współpracy z rodzinami, rola asystenta jest praktycznie nie do zastąpienia i często wspierana programami publicznymi lub projektami.

Wpływ sztucznej inteligencji

AI będzie raczej wsparciem niż zagrożeniem. Narzędzia oparte o AI mogą ułatwiać tworzenie materiałów edukacyjnych, tłumaczenia, planowanie działań i analizę danych (np. frekwencji), ale kluczowe elementy pracy – relacja, zaufanie, mediacja i wsparcie emocjonalne – wymagają kontaktu człowieka. Rola może przesuwać się w stronę koordynowania wsparcia i pracy interwencyjnej, przy jednoczesnym korzystaniu z narzędzi cyfrowych.

Trendy rynkowe

Widoczny trend to wzrost znaczenia kompetencji międzykulturowych, działań antydyskryminacyjnych oraz pracy środowiskowej z rodziną. Coraz częściej oczekuje się współpracy w zespole specjalistów (pedagog, psycholog, wychowawca, OPS/NGO) i lepszej dokumentacji działań, również w narzędziach cyfrowych szkoły.

Typowy dzień pracy: Asystent edukacji romskiej

Dzień pracy zależy od rytmu szkoły i bieżących potrzeb uczniów, ale zwykle łączy zadania opiekuńcze, komunikacyjne i edukacyjne.

• Poranne obowiązki: sprawdzenie obecności uczniów romskich, szybkie rozmowy z wychowawcami, reakcja na nieobecności
• Główne zadania w ciągu dnia: wsparcie ucznia w klasie lub na przerwach, pomoc w zrozumieniu poleceń, budowanie poczucia bezpieczeństwa, doraźne interwencje
• Spotkania, komunikacja: rozmowy z pedagogiem/psychologiem, kontakt z rodzicami (telefonicznie lub w szkole), mediacje w sytuacjach spornych
• Zakończenie dnia: pomoc w odrabianiu lekcji w świetlicy lub po zajęciach, uzupełnienie notatek/dziennika działań, ustalenie planu na kolejny dzień

Narzędzia i technologie: Asystent edukacji romskiej

To zawód, w którym kluczowe są relacje i komunikacja, a narzędzia mają charakter głównie biurowo-organizacyjny.

• Komputer z podstawowym oprogramowaniem biurowym (edytor tekstu, arkusz kalkulacyjny)
• Telefon (kontakt z rodzicami i szkołą)
• Drukarka i kserokopiarka (materiały dla uczniów, informacje dla rodziców)
• Kalendarz/planer (organizacja działań, spotkań i wyjazdów)
• Dziennik działań lub inna dokumentacja wewnętrzna szkoły
• Narzędzia szkolne (np. e-dziennik) – w zakresie dostępu nadanego przez placówkę

Specjalistyczne narzędzia techniczne zwykle nie są wymagane, natomiast istotna jest sprawna organizacja pracy i umiejętność korzystania z podstawowych narzędzi cyfrowych.