Architekt

Alternatywne, neutralne płciowo nazwy dla stanowiska: Architekt

Polskie propozycje

• Architekt / Architektka
• Kandydat/Kandydatka na stanowisko architekta
• Osoba na stanowisku architekta
• Projektant/Projektantka architektury
• Specjalista/Specjalistka ds. projektowania architektonicznego

Angielskie propozycje

• Architect
• Building Designer (Architecture)

Zarobki na stanowisku Architekt

W zależności od doświadczenia i formy współpracy możesz liczyć na zarobki od ok. 6 000 do 16 000 PLN brutto miesięcznie na etacie, a przy B2B często 10 000–25 000+ PLN netto (w zależności od portfela projektów).

Na wysokość wynagrodzenia wpływają m.in.:

• Doświadczenie zawodowe (samodzielność, prowadzenie projektów, nadzór autorski)
• Region/miasto (Warszawa, Kraków, Wrocław, Trójmiasto zwykle wyżej)
• Branża/sektor (mieszkaniowa, komercyjna, przemysłowa, publiczna)
• Uprawnienia budowlane do projektowania i przynależność do izby zawodowej
• Znajomość BIM i narzędzi (np. Revit/Archicad), koordynacja międzybranżowa
• Języki obce i praca przy projektach międzynarodowych
• Model pracy (etat vs B2B, premia projektowa, rozliczanie za etapy)

Formy zatrudnienia i rozliczania: Architekt

Architekci pracują zarówno w biurach projektowych, jak i po stronie inwestora, wykonawcy lub w administracji. Częste są też zespoły projektowe łączące kilka firm i podwykonawców (branże).

• Umowa o pracę (pełny etat, część etatu) – popularna w większych biurach i firmach deweloperskich
• Umowa zlecenie / umowa o dzieło – częściej przy wsparciu w rysunkach, wizualizacjach lub konkretnych etapach
• Działalność gospodarcza (B2B) – częsta w branży projektowej, zwłaszcza przy samodzielnym prowadzeniu zadań
• Praca tymczasowa / sezonowa – rzadziej, ale zdarza się przy spiętrzeniach projektów i przetargach
• Współpraca konsorcyjna/podwykonawcza – np. opracowanie koncepcji, projektu budowlanego lub wykonawczego

Typowe formy rozliczania: stawka miesięczna (etat/B2B), stawka godzinowa (wsparcie projektowe), wynagrodzenie etapowe (koncepcja, PB, PW), ryczałt za projekt lub procent od wartości inwestycji (częściej przy większych zleceniach).

Zadania i obowiązki na stanowisku Architekt

Zakres pracy architekta obejmuje analizę uwarunkowań, przygotowanie koncepcji i dokumentacji oraz koordynację międzybranżową i wsparcie realizacji inwestycji.

• Analiza stanu istniejącego, inwentaryzacja obiektów oraz działki, weryfikacja uwarunkowań formalno-prawnych
• Opracowanie programu funkcjonalno-przestrzennego i założeń jakościowych inwestycji
• Tworzenie koncepcji architektonicznej (układ, bryła, estetyka, funkcja)
• Podejmowanie decyzji projektowych dotyczących materiałów i rozwiązań konstrukcyjno-przestrzennych (w koordynacji z branżami)
• Przygotowanie i koordynacja dokumentacji projektowej (koncepcja, projekt budowlany, projekt wykonawczy)
• Koordynacja projektów wielobranżowych (konstrukcja, sanitarne, elektryczne, ppoż., akustyka, technologia)
• Uzgodnienia z urzędami i instytucjami (warunki, opinie, uzgodnienia) oraz wsparcie procedur administracyjnych
• Projektowanie zagospodarowania terenu i powiązań obiektu z otoczeniem (komunikacja, zieleń, krajobraz)
• Dbanie o zgodność projektu z przepisami (m.in. WT, ppoż., dostępność) i budżetem inwestora
• Nadzór autorski na budowie: odpowiedzi na zapytania, akceptacja materiałów, udział w naradach
• Wprowadzanie zmian projektowych i dokumentowanie ich w toku realizacji
• W zależności od roli: nadzorowanie pracy młodszych członków zespołu i podwykonawców

Wymagane umiejętności i kwalifikacje: Architekt

Wymagania regulacyjne

W Polsce samodzielne wykonywanie funkcji projektanta w budownictwie wymaga uprawnień budowlanych w odpowiedniej specjalności (architektonicznej) oraz przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Zakres uprawnień determinuje, jakie obiekty i w jakim trybie możesz projektować oraz podpisywać dokumentację.

Wymagane wykształcenie

• Najczęściej: studia wyższe na kierunku architektura (I i II stopień) lub pokrewne, w zależności od ścieżki do uprawnień
• Praktyka zawodowa (wymagana do uzyskania uprawnień) realizowana w biurze projektowym i/lub na budowie

Kompetencje twarde

• Projektowanie architektoniczne: funkcja, ergonomia, dostępność, kontekst urbanistyczny i krajobrazowy
• Znajomość przepisów: warunki techniczne, ppoż., BHP, podstawy PZP i procedur administracyjnych (zależnie od projektów)
• Koordynacja międzybranżowa i czytanie dokumentacji technicznej (konstrukcja, instalacje)
• BIM i praca na modelu: koordynacja kolizji, standardy modelowania, wymiana danych
• Przygotowanie rysunków, opisów, zestawień i dokumentacji formalnej
• Podstawy kosztów i technologii budowy (realne materiały, detale, wykonawstwo)

Kompetencje miękkie

• Komunikacja z inwestorem, urzędami i branżystami; umiejętność zbierania wymagań
• Organizacja pracy i planowanie etapów projektu, pilnowanie terminów
• Negocjacje i rozwiązywanie konfliktów (kolizje branż, oczekiwania vs budżet)
• Uważność na detale, odpowiedzialność i odporność na stres
• Praca zespołowa i prowadzenie spotkań projektowych

Certyfikaty i licencje

• Uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej (do projektowania)
• Członkostwo w izbie samorządu zawodowego właściwej dla architektów
• Certyfikaty BIM (np. szkolenia producentów, standardy BIM w organizacji)
• Szkolenia z ochrony przeciwpożarowej, dostępności, projektowania zrównoważonego (zależnie od profilu biura)

Specjalizacje i ścieżki awansu: Architekt

Warianty specjalizacji

• Architektura mieszkaniowa – budynki wielorodzinne i jednorodzinne, optymalizacja układów i standardów
• Architektura komercyjna – biura, retail, hotele; duży nacisk na standardy najemców i harmonogramy
• Architektura przemysłowa i logistyczna – hale, zakłady, parki logistyczne; koordynacja technologii i procesów
• Urbanistyka i planowanie – analizy chłonności, koncepcje masterplanów, prace z MPZP/WZ
• Architektura wnętrz – projekty aranżacji, modernizacje i adaptacje
• Konserwacja i rewitalizacja – praca z obiektami zabytkowymi, dokumentacja i uzgodnienia
• Koordynacja BIM / koordynacja międzybranżowa – standardy modelu, kontrola kolizji, zarządzanie informacją

Poziomy stanowisk

• Junior / Początkujący – wsparcie rysunkowe, modelowanie, zestawienia, proste uzgodnienia
• Mid / Samodzielny – prowadzenie części projektu, kontakt z branżami, odpowiedzialność za pakiety
• Senior / Ekspert – prowadzenie projektu, decyzje kluczowe, mentoring, kontrola jakości
• Kierownik / Manager – project leader, koordynacja zespołu, budżetu i relacji z klientem

Możliwości awansu

Typowa ścieżka to przejście od roli asystenckiej do samodzielnego prowadzenia pakietów, następnie do prowadzenia całych projektów jako architekt prowadzący (project architect) i dalej do roli lidera zespołu lub partnera w pracowni. Alternatywą jest rozwój po stronie inwestora (działy przygotowania inwestycji), w firmach wykonawczych (koordynacja projektowa) lub specjalizacja w BIM/zarządzaniu standardami.

Ryzyka i wyzwania w pracy: Architekt

Zagrożenia zawodowe

• Długotrwała praca przy komputerze: obciążenie wzroku, kręgosłupa i nadgarstków
• Stres i presja terminów, ryzyko wypalenia przy spiętrzeniach projektów
• Wyjazdy na budowę: podstawowe ryzyka terenowe (hałas, pył, poruszanie się po placu budowy) – zależnie od projektu

Wyzwania w pracy

• Godzenie oczekiwań estetycznych inwestora z budżetem, przepisami i realiami wykonawczymi
• Koordynacja wielobranżowa i rozwiązywanie kolizji oraz sprzecznych wymagań
• Zmiany w przepisach i interpretacjach urzędowych oraz długie procedury administracyjne
• Odpowiedzialność za jakość dokumentacji: błędy mogą generować koszty i opóźnienia

Aspekty prawne

Architekt ponosi odpowiedzialność zawodową i cywilną za opracowaną dokumentację oraz za pełnione samodzielne funkcje techniczne (w zakresie posiadanych uprawnień). Istotne są: zgodność z przepisami budowlanymi, prawem autorskim do projektu, wymaganiami umowy oraz procedurami uzgodnień i pozwoleń.

Perspektywy zawodowe: Architekt

Zapotrzebowanie na rynku pracy

Zapotrzebowanie na architektów jest zwykle stabilne, ale wrażliwe na koniunkturę w budownictwie i dostępność finansowania inwestycji. Najwięcej ofert pojawia się w dużych miastach oraz w segmentach komercyjnym, mieszkaniowym i przemysłowo-logistycznym. W dłuższym horyzoncie popyt wspierają modernizacje budynków, termomodernizacje, adaptacje oraz rozwój infrastruktury publicznej.

Wpływ sztucznej inteligencji

AI jest przede wszystkim szansą na przyspieszenie pracy: automatyzację powtarzalnych zadań (wariantowanie układów, opisy, zestawienia, wstępne analizy, generowanie koncepcji). Nie zastąpi jednak odpowiedzialności projektowej, koordynacji międzybranżowej, decyzji wynikających z prawa i kontekstu lokalnego oraz negocjacji z interesariuszami. Rola architekta będzie przesuwać się w stronę: definiowania wymagań, kontroli jakości, koordynacji danych (BIM) i podejmowania kluczowych decyzji.

Trendy rynkowe

Rosną znaczenie BIM, projektowania zrównoważonego (efektywność energetyczna, ślad węglowy materiałów), dostępności, prefabrykacji i optymalizacji kosztowej. Coraz częściej standardem są też koordynacje międzybranżowe na modelu oraz praca w rozproszonych zespołach, w tym z klientami zagranicznymi.

Typowy dzień pracy: Architekt

Dzień architekta to połączenie pracy koncepcyjnej, dokumentacyjnej i dużej liczby uzgodnień. W zależności od etapu projektu proporcje między „rysowaniem” a komunikacją potrafią się mocno zmieniać.

• Poranne obowiązki: przegląd maili i komentarzy do dokumentacji, ustalenie priorytetów na dany etap
• Główne zadania w ciągu dnia: praca w CAD/BIM nad rzutami, przekrojami i detalami; aktualizacja modeli; przygotowanie opisów i zestawień
• Spotkania, komunikacja: koordynacje z branżystami, rozmowy z inwestorem, konsultacje z urzędami; uzgadnianie zmian i rozwiązywanie kolizji
• Zakończenie dnia: kontrola jakości plików, eksport paczek do wydania, plan zadań na kolejny dzień; czasem przygotowanie materiałów na naradę budowy

Narzędzia i technologie: Architekt

W pracy architekta kluczowe są narzędzia do projektowania, koordynacji i prezentacji rozwiązań oraz sprawny obieg dokumentów.

• Oprogramowanie CAD: AutoCAD i podobne
• Oprogramowanie BIM: Revit, Archicad (w zależności od standardu biura)
• Narzędzia koordynacji modeli i kolizji: np. Navisworks, Solibri (zależnie od organizacji)
• Modelowanie i wizualizacje: SketchUp, Rhino, Lumion/Enscape/Twinmotion (w zależności od potrzeb)
• Pakiet biurowy i dokumentacja: MS Office/Google Workspace, PDF, narzędzia do komentowania
• Zarządzanie projektem i komunikacja: Teams/Slack, Jira/Asana/Trello (zależnie od firmy)
• Sprzęt i narzędzia terenowe: dalmierz, aparat/telefon do dokumentacji, środki ochrony na budowie (kask, kamizelka)

Coraz częściej wykorzystywane są też narzędzia AI do wstępnego wariantowania, generowania opisów i porządkowania wiedzy projektowej, ale wymagają kontroli merytorycznej.