Ustawa o asystencji osobistej: co zmieni na rynku pracy i kiedy ruszy wsparcie

Sejm przyjął ustawę: co to oznacza dziś, a co w praktyce za kilkanaście miesięcy

18 września 2026 r. Sejm przyjął ustawę o asystencji osobistej, która ma wprowadzić w Polsce nowy, powszechny system wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami. To jeszcze nie koniec procesu legislacyjnego – projekt trafił pod obrady Senatu – ale kierunek jest jasny: zwiększenie niezależności i podmiotowości osób, które dotąd często były skazane na pomoc rodziny w codziennym funkcjonowaniu.

Z perspektywy rynku pracy ta zmiana jest istotna z dwóch powodów: po pierwsze ułatwia osobom z niepełnosprawnościami podjęcie i utrzymanie zatrudnienia, a po drugie odciąża opiekunów, którzy mogą wrócić do pracy lub zwiększyć wymiar etatu.

Kto skorzysta i w jakiej skali

Ustawa zakłada realizację usług asystencji w każdym powiecie w Polsce, czyli wsparcie ma mieć charakter powszechny, a nie tylko pilotażowy. Według informacji resortu nowe regulacje mogą poprawić jakość życia ok. 100 tys. osób z niepełnosprawnościami oraz ok. pół miliona członków ich rodzin.

Ważna informacja dla osób planujących ścieżkę zawodową: wsparcie ma dotyczyć osób od 18. roku życia.

Dlaczego asystencja osobista może realnie zwiększyć zatrudnienie

Asystencja osobista to indywidualne wsparcie w codziennym funkcjonowaniu – obejmujące m.in. samoobsługę, poruszanie się i przemieszczanie, a także pomoc podczas nauki czy pracy. W praktyce oznacza to, że bariera „logistyczna” (dojazd, dotarcie do biura, poruszanie się po miejscu pracy, organizacja dnia) może być łatwiejsza do pokonania.

Dla kandydatów do pracy może to przełożyć się na:

• większą dostępność ofert – bo dojazd i obecność w miejscu pracy przestają być wyłącznie „problemem rodziny”
• stabilniejsze zatrudnienie – łatwiej utrzymać regularność i przewidywalność dnia pracy
• większą samodzielność w decyzjach – od planowania grafiku po udział w szkoleniach, spotkaniach czy wydarzeniach branżowych

Dla opiekunów (często bliskich) asystencja może oznaczać odciążenie w codziennej opiece i – jak podaje resort – „niezbędne wytchnienie”, które bywa warunkiem powrotu na rynek pracy lub utrzymania aktywności zawodowej.

Najważniejsze zasady: godziny, decyzja, wybór i standardy

Ile godzin wsparcia

Ustawa przewiduje indywidualny wymiar wsparcia – docelowo do 240 godzin miesięcznie, w zależności od poziomu potrzeby wsparcia określonego w decyzji. To istotna zmiana w porównaniu z dotychczasowym, programowym podejściem, gdzie dostępność wsparcia bywała ograniczona i mniej stabilna.

Stabilność – decyzja nawet na 5 lat

Prawo do asystencji ma być przyznawane na okres od 1 roku do 5 lat. Dla pracownika i pracodawcy to duża różnica: łatwiej planować dłuższe zatrudnienie, szkolenia czy rozwój kompetencji, gdy wsparcie nie kończy się „z dnia na dzień”.

Prawo wyboru – kto będzie asystentem i kto zorganizuje usługę

Ustawa wzmacnia sprawczość osoby korzystającej z usługi: to ona decyduje, kto będzie jej asystentem. Może też wybrać ścieżkę realizacji usługi: przez samorząd powiatowy albo organizację pozarządową.

Jakość i bezpieczeństwo

Zapowiedziano gwarancję wysokiego standardu świadczenia usług. Ustawa przewiduje również dopuszczenie wykonywania prostych czynności medyczno‑pielęgnacyjnych po przejściu odpowiedniego instruktażu. To może mieć znaczenie szczególnie w pracy zmianowej lub w sytuacjach, gdy w ciągu dnia konieczne są powtarzalne, nieskomplikowane czynności wsparcia.

Kiedy ruszą wnioski i kiedy pojawi się realna usługa

Wejście w życie przepisów ma zostać rozłożone w czasie, aby samorządy i kadra asystencka mogły przygotować system. Z punktu widzenia osób planujących zatrudnienie warto zapamiętać dwa terminy liczone od dnia ogłoszenia ustawy:

• wnioskowanie o ustalenie prawa do usługi rozpocznie się po 12 miesiącach
• świadczenie usług ma wystartować po 16 miesiącach

To ważne także dla pracodawców: warto uwzględnić, że pełne uruchomienie wsparcia to perspektywa ponad roku, ale już dziś można przygotować procesy rekrutacyjne i adaptacyjne.

Co mogą zrobić już teraz pracodawcy i kandydaci

Dla pracodawców

• Przejrzyj proces onboardingu – czy stanowisko i ścieżka wdrożenia są gotowe na różne potrzeby pracownika
• Ustal kontakt „jednego okienka” po stronie HR/managera dla kwestii organizacyjnych (grafik, dostępność spotkań, logistyka)
• Planuj role i zadania tak, by liczyły się efekty pracy, a nie wyłącznie sposób wykonania

Dla osób szukających pracy i opiekunów

• Oceń, jakie wsparcie jest kluczowe w pracy (dojazd, poruszanie się w biurze, organizacja dnia)
• Buduj kompetencje już teraz – w perspektywie 12–16 miesięcy rynek może stać się bardziej dostępny, a przewagę dadzą umiejętności
• Rozmawiaj o rozwiązaniach, nie o ograniczeniach – wskazuj, jakie warunki pozwolą Ci realizować obowiązki

Dlaczego ta zmiana jest przełomowa dla rynku pracy

Resort podkreśla, że to rozwiązanie ma dać „szansę na decydowanie o własnym życiu” (źródło: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej). Na rynku pracy może to oznaczać więcej osób gotowych do podjęcia zatrudnienia i większą stabilność w życiu zawodowym – zarówno osób z niepełnosprawnościami, jak i ich bliskich. Jednocześnie dla firm to sygnał, że warto rozwijać rekrutacje inkluzywne: kandydatów będzie więcej, a bariery organizacyjne mogą być łatwiejsze do pokonania.

Źródło: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (gov.pl/web/rodzina), 2026-09-18, https://www.gov.pl/web/rodzina/wieksza-niezaleznosc-lepsze-zycie-ustawa-o-asystencji-osobistej-przyjeta-przez-sejm