Ratownik pokładowy

Alternatywne, neutralne płciowo nazwy dla stanowiska: Ratownik pokładowy

Polskie propozycje

• Ratownik pokładowy / Ratowniczka pokładowa
• Kandydat / Kandydatka na stanowisko ratownika pokładowego
• Osoba pracująca jako ratownik pokładowy
• Operator pokładowy / Operatorka pokładowa (np. w roli wsparcia operacji i łączności)
• Operator wyciągarki / Operatorka wyciągarki (gdy zakres obejmuje obsługę dźwigu/wyciągarki)

Angielskie propozycje

• Helicopter rescue crew member
• Hoist operator / rescue specialist

Zarobki na stanowisku Ratownik pokładowy

Brak aktualnych danych statystycznych GUS/ZUS dla tego stanowiska, dlatego orientacyjnie: w zależności od doświadczenia i formacji możesz liczyć na ok. 6 500–14 000 PLN brutto miesięcznie (w służbach część wynagrodzenia może mieć formę dodatków i świadczeń).

Na poziom wynagrodzenia wpływają m.in.:

• Doświadczenie zawodowe i nalot/udział w akcjach
• Region i baza operacyjna (np. wybrzeże, rejony górskie)
• Branża/sektor: LPR, SAR, służby mundurowe, podmioty prywatne
• Certyfikaty i specjalizacje (np. techniki linowe/longline, uprawnienia do obsługi wyciągarki, KPP)
• System dyżurów, gotowość 24/7, dodatki za ryzyko i pracę w warunkach szczególnych
• Stopień/zaszeregowanie (w formacjach mundurowych) oraz staż pracy

Formy zatrudnienia i rozliczania: Ratownik pokładowy

Najczęściej jest to praca w instytucjach publicznych i służbach (ratownictwo, mundurówka), gdzie dominują etaty oraz dyżury w gotowości. W szkoleniach i zadaniach dodatkowych mogą pojawiać się umowy cywilnoprawne.

• Umowa o pracę (pełny etat; rzadziej część etatu – np. przy funkcjach szkoleniowych)
• Stosunek służbowy (wojsko, Policja, Straż Graniczna, PSP – zależnie od jednostki)
• Umowa zlecenie (np. szkolenia, ćwiczenia, wsparcie projektów bezpieczeństwa)
• Działalność gospodarcza (B2B) – sporadycznie, głównie w obszarze szkoleń i konsultingu
• Praca tymczasowa / sezonowa – raczej wyjątkowo (częściej sezonowo rośnie liczba dyżurów w rejonach turystycznych)

Typowe formy rozliczania: miesięczna podstawa + dodatki (dyżurowe, stażowe, funkcyjne, za warunki szczególne/ryzyko), czasem rozliczenie godzin dyżuru lub gotowości.

Zadania i obowiązki na stanowisku Ratownik pokładowy

Zakres pracy łączy przygotowanie i kontrolę sprzętu, współpracę z pilotem oraz udział w akcjach ratowniczych z użyciem śmigłowca w terenie trudnodostępnym.

• Utrzymywanie w gotowości i kontrola sprzętu ratowniczego (liny, nosze, wyciągarka, środki sygnałowe)
• Sprawdzanie łączności pokładowej (intercom) i radiowej oraz procedur meldunkowych
• Udział w planowaniu operacji ratowniczej i analizie ryzyk (teren, pogoda, alternatywy)
• Wspieranie pilota: obserwacja przeszkód, naprowadzanie na miejsce akcji, komunikaty bezpieczeństwa
• Zabezpieczanie strefy wokół śmigłowca oraz organizacja bezpiecznego podejścia/odejścia
• Desantowanie ratowników oraz asekurowanie zjazdów i pracy na linach
• Obsługa wyciągarki/dźwigu pokładowego i systemów ewakuacji (podjęcie osoby z lądu/wody)
• Ewakuacja poszkodowanych (nosze śmigłowcowe, pętle, kosze) oraz przygotowanie do transportu
• Wykonywanie podstawowych działań ratownictwa medycznego i KPP w zakresie kompetencji
• Koordynacja działań w zespole i współdziałanie z innymi służbami (TOPR/GOPR, SAR, PSP, Policja)
• Pełnienie dyżurów w gotowości i udział w ćwiczeniach doskonalących
• Realizacja procedur awaryjnych związanych z bezpieczeństwem lotu i zdarzeniami śmigłowca

Wymagane umiejętności i kwalifikacje: Ratownik pokładowy

Wymagane wykształcenie

• Preferowane: wykształcenie wyższe, szczególnie kierunek ratownictwo medyczne
• Atutem są studia podyplomowe i kursy specjalistyczne związane z ratownictwem i bezpieczeństwem

Kompetencje twarde

• Techniki ratownictwa śmigłowcowego: desant, ewakuacja na długiej linie (longline), podjęcie z wyciągarki
• Obsługa sprzętu ratowniczego i zabezpieczeń wysokościowych (SPO, stanowiska, węzły, karabinki)
• Łączność pokładowa i radiowa, procedury komunikacji i meldunków
• Nawigacja i orientacja w terenie (mapa, GPS) oraz rozpoznanie zagrożeń
• Podstawy ratownictwa medycznego i kwalifikowanej pierwszej pomocy (w zależności od roli/stanowiska)
• Znajomość zasad BHP, ppoż. i procedur operacyjnych w lotnictwie i ratownictwie

Kompetencje miękkie

• Odporność na stres i presję czasu, szybkie podejmowanie decyzji
• Współpraca zespołowa i komunikacja w warunkach hałasu oraz ograniczonej widoczności
• Odpowiedzialność, samokontrola i dyscyplina proceduralna
• Empatia i umiejętność uspokojenia poszkodowanego oraz świadków
• Gotowość do stałego treningu i uczenia się

Certyfikaty i licencje

• KPP (Kwalifikowana Pierwsza Pomoc) lub kwalifikacje medyczne – zależnie od pracodawcy
• Szkolenia z ratownictwa śmigłowcowego (w tym stopniowane programy współpracy ze śmigłowcem)
• Indywidualne Techniki Ratunkowe (ITR) – przydatne zwłaszcza w działaniach morskich
• Kursy: techniki linowe, instruktorstwo (np. instruktora ratownictwa górskiego) – jako atut
• Uprawnienia/kwalifikacje wodne (ratownik wodny, nurkowanie) – przydatne w działaniach na akwenach

Specjalizacje i ścieżki awansu: Ratownik pokładowy

Warianty specjalizacji

• Ratownictwo górskie z użyciem śmigłowca – działania w ekspozycji, ewakuacje z trudnych ścian i żlebów
• Ratownictwo morskie (SAR) – podejmowanie rozbitków z wody, akcje na jednostkach pływających
• Obsługa wyciągarki/urządzeń pokładowych – specjalizacja w technikach hoist i zabezpieczeniach
• Instruktor technik śmigłowcowych – prowadzenie szkoleń i standaryzacja procedur
• Specjalizacja medyczna w zespole – pogłębianie kompetencji medycznych (zależnie od formacji)

Poziomy stanowisk

• Junior / Początkujący – kandydat w szkoleniu, udział w ćwiczeniach i prostszych zadaniach pod nadzorem
• Mid / Samodzielny – pełna samodzielność operacyjna w standardowych akcjach i dyżurach
• Senior / Ekspert – prowadzenie trudnych operacji, mentorowanie, udział w procedurach i analizach bezpieczeństwa
• Kierownik / Manager – dowodzenie zmianą/sekcją, planowanie dyżurów, nadzór szkoleniowy i sprzętowy

Możliwości awansu

Ścieżka rozwoju zwykle przebiega od kandydata przez ratownika pokładowego do roli starszego ratownika, instruktora lub osoby odpowiedzialnej za szkolenie i standaryzację działań. W strukturach mundurowych awans wiąże się także ze stopniem i stanowiskiem służbowym, a w jednostkach ratowniczych – z funkcjami koordynacyjnymi i zarządczymi.

Ryzyka i wyzwania w pracy: Ratownik pokładowy

Zagrożenia zawodowe

• Praca na wysokości i ryzyko upadku, w tym podczas pracy na linach i przy wyciągarce
• Hałas, wibracje, turbulencje i przeciążenia podczas lotu
• Ryzyko urazów mechanicznych (sprzęt linowy, ostre krawędzie, elementy wirnika/strefy śmigłowca)
• Ekstremalne i zmienne warunki atmosferyczne (wiatr, mróz, deszcz, wysoka wilgotność, upał)
• Zagrożenia mikrobiologiczne i ekspozycja na materiał zakaźny podczas kontaktu z poszkodowanymi
• Duże obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego (transport, pozycje wymuszone)

Wyzwania w pracy

• Działanie pod presją czasu i wysoka odpowiedzialność za życie poszkodowanych oraz załogi
• Każda akcja jest inna – konieczność szybkiej oceny ryzyka i adaptacji planu
• Wymóg bezbłędnej komunikacji i współpracy w zespole w warunkach hałasu i ograniczonej widoczności
• Utrzymanie stałej sprawności fizycznej i regularne szkolenia, ćwiczenia oraz egzaminy okresowe

Aspekty prawne

Praca odbywa się w ramach procedur służbowych i instrukcji operacyjnych (ratowniczych i lotniczych). Ratownik pokładowy ponosi odpowiedzialność za przestrzeganie zasad bezpieczeństwa, BHP i ppoż., a w zależności od formacji także za wykonywanie zadań zgodnie z regulaminami służby oraz zasadami ochrony danych i dokumentowania działań.

Perspektywy zawodowe: Ratownik pokładowy

Zapotrzebowanie na rynku pracy

Zapotrzebowanie jest raczej stabilne, ale liczba miejsc pracy pozostaje ograniczona, ponieważ stanowiska występują głównie w wyspecjalizowanych jednostkach publicznych i służbach. Rekrutacje są zwykle punktowe (na pojedyncze etaty), a konkurencja duża ze względu na prestiż zawodu i wymagania selekcyjne. Wzrost znaczenia bezpieczeństwa publicznego, turystyki górskiej oraz zdarzeń klimatycznych (np. powodzie) może okresowo zwiększać liczbę dyżurów i potrzeb szkoleniowych.

Wpływ sztucznej inteligencji

AI nie zastąpi ratownika pokładowego, bo kluczowe są działania fizyczne w terenie, odpowiedzialność operacyjna i praca z poszkodowanym. Będzie natomiast wspierać planowanie i bezpieczeństwo: analizę pogody, obrazowanie z kamer, wykrywanie osób (np. termowizja + algorytmy), optymalizację tras oraz wsparcie decyzyjne. To głównie szansa – pod warunkiem, że ratownicy będą szkoleni w obsłudze nowych systemów i interpretacji danych.

Trendy rynkowe

Rosnące znaczenie standaryzacji procedur, intensyfikacja szkoleń w technikach linowych/hoist, rozwój łączności i nawigacji (GPS, systemy cyfrowe), a także coraz szersze użycie sensorów (termowizja, kamery pokładowe) i ćwiczeń międzyresortowych z innymi służbami.

Typowy dzień pracy: Ratownik pokładowy

W praktyce „dzień pracy” jest podporządkowany dyżurowi i gotowości do akcji. Gdy nie ma zgłoszeń, czas wypełniają kontrole sprzętu, treningi i przygotowanie operacyjne.

• Poranne obowiązki: odprawa, kontrola wyposażenia (PPE, liny, nosze, wyciągarka), test łączności i sprawdzenie prognoz pogody
• Główne zadania w ciągu dnia: dyżur w gotowości, ćwiczenia technik desantu i ewakuacji, trening kondycyjny, prace w hangarze
• Spotkania, komunikacja: koordynacja z pilotem i zespołem, kontakt radiowy z dyspozytorem i służbami na ziemi; po akcji – debriefing
• Zakończenie dnia: uzupełnienie dokumentacji, serwis i odtworzenie gotowości sprzętu, przygotowanie do kolejnego dyżuru

Narzędzia i technologie: Ratownik pokładowy

To zawód silnie oparty na sprzęcie specjalistycznym i procedurach. Używane narzędzia zależą od profilu jednostki (góry/morze/HEMS), ale rdzeń wyposażenia jest podobny.

• Wyciągarka / dźwig pokładowy (hoist) i osprzęt do podjęcia poszkodowanego
• Liny alpinistyczne, taśmy, karabinki, przyrządy zjazdowe i asekuracyjne, oporęczowanie
• Nosze śmigłowcowe i systemy ewakuacji (pętle, kosze, sieci do podejmowania z wody)
• Środki ochrony indywidualnej: kask śmigłowcowy, uprząż, odzież termiczna, kamizelka ratunkowa
• Łączność: intercom pokładowy, radiotelefony/radiostacje, zestawy słuchawkowe
• Nawigacja i lokalizacja: GPS, mapy, (często) wsparcie termowizyjne/kamery pokładowe
• Sprzęt medyczny pierwszej pomocy / KPP (zależnie od roli w zespole)
• Środki sygnałowe i oświetlające, sprzęt gaśniczy

Dodatkowo wykorzystywane są checklisty, instrukcje operacyjne i systemy raportowania działań właściwe dla danej służby.