Oficer pokładowy

Alternatywne, neutralne płciowo nazwy dla stanowiska: Oficer pokładowy

Polskie propozycje

• Oficer pokładowy / Oficerka pokładowa
• Osoba na stanowisku oficera pokładowego
• Specjalista/Specjalistka ds. eksploatacji pokładu
• Specjalista/Specjalistka ds. nawigacji i operacji pokładowych
• Kandydat/Kandydatka na stanowisko oficera pokładowego

Angielskie propozycje

• Deck Officer
• Navigational Officer

Zarobki na stanowisku Oficer pokładowy

W zależności od doświadczenia i typu jednostki możesz liczyć na zarobki od ok. 9 000 do 25 000 PLN brutto miesięcznie (często w systemie kontraktowym, z istotnymi dodatkami i rozliczeniem za czas rejsu).

Na poziom wynagrodzenia wpływają m.in.:

• Doświadczenie zawodowe i staż morski (w tym liczba kontraktów, rodzaj pełnionych wacht)
• Stanowisko i zakres odpowiedzialności (np. trzeci/drugi/pierwszy oficer, oficer ładunkowy)
• Typ statku i rodzaj ładunku (kontenerowiec, masowiec, chemikaliowiec, offshore)
• Armator i bandera (polska/obca), polityka dodatków i premii
• Certyfikaty i uprawnienia STCW (np. ECDIS, tankerowe, GMDSS)
• Trasy i ryzyko operacyjne (strefy szczególne, długie rejsy, praca w lodzie)
• Znajomość języka angielskiego branżowego i umiejętność prowadzenia dokumentacji

Formy zatrudnienia i rozliczania: Oficer pokładowy

Praca oficera pokładowego jest najczęściej organizowana w formie kontraktów morskich (na określony rejs lub okres miesięcy) zawieranych bezpośrednio z armatorem albo przez agencję crewingową. Rzadziej spotyka się klasyczną stałą pracę „lądową”, chyba że dotyczy stanowisk szkoleniowych lub administracji morskiej.

• Umowa o pracę (rzadziej; częściej w podmiotach z polską bazą, szkoleniach, administracji lub promach)
• Kontrakt morski / umowa na czas określony (najczęstsza forma na statkach handlowych)
• Umowa zlecenie (spotykana w niektórych formach pośrednictwa lub przy pracach portowych/szkoleniowych)
• Działalność gospodarcza (B2B) (możliwa przy usługach doradczych, szkoleniach, inspekcjach; rzadziej przy typowej służbie na statku)
• Praca sezonowa (np. żegluga promowa, turystyczna, statki pasażerskie i jednostki szkoleniowe)

Typowe formy rozliczania to stawka miesięczna za okres kontraktu, czasem stawka dzienna, a także dodatki (np. za stanowisko, ryzyko, nadgodziny, premie za bezwypadkowość). W praktyce wynagrodzenie bywa rozliczane za czas spędzony na statku, z odrębnymi zasadami dla okresu „leave” między kontraktami.

Zadania i obowiązki na stanowisku Oficer pokładowy

Zakres obowiązków oficera pokładowego łączy prowadzenie wachty nawigacyjnej z odpowiedzialnością za ładunek, bezpieczeństwo oraz organizację pracy załogi pokładowej.

• Pełnienie wacht morskich i portowych (nawigacja, obserwacja, prowadzenie zapisów)
• Planowanie rozmieszczenia ładunku (plany ładunkowe) i kontrola stateczności
• Nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem oraz współpraca z terminalem i agentem
• Kierowanie operacjami cumowniczymi i kotwiczenia zgodnie z poleceniami kapitana
• Nadzór nad urządzeniami przeładunkowymi oraz wyposażeniem pokładowym
• Organizowanie i kontrola prac konserwacyjnych (pokład, ładownia, osprzęt)
• Uzupełnianie i aktualizowanie wydawnictw i pomocy nawigacyjnych oraz wyposażenia eksploatacyjnego
• Prowadzenie dokumentacji eksploatacyjnej, konserwacyjnej i dotyczącej załogi
• Szkolenie załogi w zakresie BHP, ppoż., ratownictwa i procedur alarmowych
• Opracowywanie i aktualizacja rozkładów alarmowych oraz organizacja ćwiczeń (drills)
• Współpraca przy audytach i inspekcjach (ISM/ISPS, PSC), przygotowanie statku do kontroli
• Raportowanie niezgodności, zdarzeń i potrzeb remontowych do kapitana/armatora

Wymagane umiejętności i kwalifikacje: Oficer pokładowy

Wymagania regulacyjne

Zawód jest regulowany przepisami międzynarodowymi (STCW) oraz polskimi przepisami i procedurami administracji morskiej. Aby pełnić funkcję oficera pokładowego, trzeba posiadać odpowiedni dyplom/oficerskie uprawnienia, ważne świadectwa STCW oraz aktualne badania lekarskie dla marynarzy. W praktyce wymagane są też przeszkolenia bezpieczeństwa (m.in. ppoż., ratownictwo) i uprawnienia zależne od typu statku (np. tankowce).

Wymagane wykształcenie

• Najczęściej: wyższe morskie (nawigacja) lub szkoła morska + praktyka morska zgodna z wymaganiami uzyskania dyplomu oficerskiego
• Kierunki: nawigacja morska, transport morski, inżynieria bezpieczeństwa morskiego (w zależności od uczelni)

Kompetencje twarde

• Nawigacja, prowadzenie wachty, praca z mapami elektronicznymi i tradycyjnymi
• Planowanie ładunku, podstawy stateczności i trymu, procedury przeładunkowe
• Znajomość przepisów i procedur (COLREG, SOLAS, MARPOL, ISM/ISPS – w zakresie stanowiska)
• Obsługa urządzeń mostkowych (radar/ARPA, ECDIS, AIS, GMDSS w zależności od roli)
• Umiejętność prowadzenia dokumentacji i raportowania (logbooki, checklisty, raporty armatorskie)
• Podstawy utrzymania ruchu i nadzoru nad pracami konserwacyjnymi na pokładzie

Kompetencje miękkie

• Odpowiedzialność i wysoka dbałość o bezpieczeństwo (safety mindset)
• Komunikacja w zespole wielokulturowym, w tym po angielsku (SMCP)
• Organizacja pracy i delegowanie zadań załodze
• Odporność na stres i szybkie podejmowanie decyzji w sytuacjach awaryjnych
• Dokładność i konsekwencja w realizacji procedur

Certyfikaty i licencje

• Dyplom oficera wachtowego/na odpowiednim poziomie (zgodnie z wymaganiami STCW i administracji)
• Świadectwa STCW: szkolenia bezpieczeństwa (BST), ppoż., ratownictwo, pierwsza pomoc medyczna
• ECDIS (jeśli wymagane na statku)
• GMDSS (w zakresie stanowiska)
• Uprawnienia specjalistyczne: tankerowe (oil/chemical/gas) – jeśli praca na tankowcach
• Świadectwo zdrowia marynarza oraz książeczka żeglarska (jeśli wymagana przez armatora/administrację)

Specjalizacje i ścieżki awansu: Oficer pokładowy

Warianty specjalizacji

• Oficer ładunkowy (cargo officer) – pogłębiona odpowiedzialność za planowanie, stateczność, operacje przeładunkowe i dokumentację ładunkową
• Tankowce (oil/chemical/LNG/LPG) – praca w środowisku wysokich wymagań bezpieczeństwa, procedury cargo i dodatkowe świadectwa
• Żegluga promowa/pasażerska – nacisk na bezpieczeństwo pasażerów, operacje portowe i organizację ewakuacji
• Offshore/windfarm support – operacje specjalne, praca blisko instalacji, dynamiczne planowanie i procedury OHS
• Bezpieczeństwo i compliance (np. ISM/ISPS) – rozwój w kierunku audytów, procedur i nadzoru nad systemami zarządzania bezpieczeństwem

Poziomy stanowisk

• Junior / Początkujący: praktykant kadet (deck cadet), młodszy oficer po uzyskaniu pierwszych uprawnień
• Mid / Samodzielny: trzeci/drugi oficer – samodzielne wachty, nadzór nad zadaniami pokładowymi i częścią dokumentacji
• Senior / Ekspert: pierwszy oficer (chief mate) – kluczowa odpowiedzialność za ładunek, bezpieczeństwo i organizację pracy na pokładzie
• Kierownik / Manager: kapitan (master) lub stanowiska lądowe: superintendent, inspektor, trener/szkoleniowiec, HSEQ

Możliwości awansu

Typowa ścieżka to kadet → oficer wachtowy → 2. oficer → 1. oficer → kapitan. Równolegle część osób przechodzi „na ląd” do firm armatorskich i zarządzających statkami (marine superintendent, HSQE/HSEQ, crewing), do towarzystw klasyfikacyjnych, administracji morskiej lub ośrodków szkoleniowych. Awans zależy od stażu morskiego, wyników pracy, ocen z audytów/inspekcji oraz kompletności i ważności świadectw.

Ryzyka i wyzwania w pracy: Oficer pokładowy

Zagrożenia zawodowe

• Ryzyko wypadków na pokładzie (poślizgnięcia, upadki z wysokości, urazy przy cumowaniu i przeładunku)
• Narażenie na warunki atmosferyczne i zmęczenie (wachta, praca w nocy, sztorm)
• Kontakt z ładunkami niebezpiecznymi (na wybranych jednostkach) oraz ryzyko pożaru/wybuchu
• Stres i obciążenie psychiczne związane z odpowiedzialnością za bezpieczeństwo ludzi, statku i ładunku

Wyzwania w pracy

• Zarządzanie czasem i priorytetami w porcie (krótkie okna operacyjne, równoległe zadania)
• Komunikacja w międzynarodowej załodze i zewnętrznymi interesariuszami (pilot, terminal, PSC)
• Utrzymanie wysokiego poziomu zgodności z procedurami i dokumentacją (audytowalność)
• Życie w cyklu kontraktowym (długie rozłąki, adaptacja po powrocie do domu)

Aspekty prawne

Oficer pokładowy ponosi odpowiedzialność służbową i prawną w zakresie powierzonych obowiązków, zwłaszcza w obszarze prowadzenia wachty, bezpieczeństwa oraz operacji ładunkowych. Praca odbywa się w reżimie przepisów międzynarodowych (m.in. STCW, SOLAS, MARPOL, COLREG) oraz procedur armatora; naruszenia mogą skutkować konsekwencjami dyscyplinarnymi, administracyjnymi lub karnymi, zależnie od zdarzenia i jurysdykcji.

Perspektywy zawodowe: Oficer pokładowy

Zapotrzebowanie na rynku pracy

Zapotrzebowanie na oficerów pokładowych utrzymuje się na stabilnym poziomie, z okresowymi wahaniami zależnymi od koniunktury w żegludze i segmencie offshore. Kluczowe znaczenie ma rotacja kadr (kontrakty), rosnące wymogi compliance oraz potrzeba doświadczonych oficerów na jednostkach specjalistycznych. Dla osób z dobrymi uprawnieniami i angielskim perspektywy są zwykle dobre, szczególnie w niszach wymagających dodatkowych świadectw (tankery, LNG, offshore).

Wpływ sztucznej inteligencji

AI jest przede wszystkim wsparciem, a nie zastępstwem: usprawnia planowanie trasy, analizę danych pogodowych, predykcyjne utrzymanie urządzeń i kontrolę zgodności dokumentacji. Jednocześnie rośnie rola oficera w nadzorze nad systemami (monitoring, weryfikacja decyzji algorytmów) oraz w zarządzaniu ryzykiem w sytuacjach nieprzewidzianych. Najtrudniejsze do automatyzacji pozostają: odpowiedzialność prawna, decyzje w sytuacjach kryzysowych, przywództwo i koordynacja prac w porcie.

Trendy rynkowe

Widoczne są: cyfryzacja mostka (ECDIS, integracja sensorów), nacisk na cyberbezpieczeństwo, coraz bardziej sformalizowane procedury (ISM/ISPS), raportowanie środowiskowe i efektywność paliwowa oraz rozwój żeglugi związanej z energetyką wiatrową na Bałtyku. Rośnie też znaczenie kompetencji komunikacyjnych i audytowych (inspekcje, check-listy, standardy terminali).

Typowy dzień pracy: Oficer pokładowy

Typowy dzień zależy od tego, czy statek jest w morzu, czy w porcie. W morzu rytm wyznaczają wachty na mostku, a w porcie – operacje ładunkowe, cumowanie oraz intensywna komunikacja z terminalem i kapitanem.

• Poranne obowiązki: przekazanie/przyjęcie wachty, sprawdzenie planu dnia, przegląd komunikatów nawigacyjnych i pogody
• Główne zadania w ciągu dnia: prowadzenie wachty (w morzu) lub nadzór nad przeładunkiem, kontrola zabezpieczeń ładunku, obchody pokładu, prace konserwacyjne
• Spotkania, komunikacja: odprawy bezpieczeństwa, koordynacja z bosmanem i załogą, kontakt VHF z pilotem/terminalem, raportowanie do kapitana
• Zakończenie dnia: uzupełnienie dzienników i checklist, przygotowanie do kolejnej wachty/manewrów, w porcie – często kontynuacja nadzoru w systemie zmianowym

Narzędzia i technologie: Oficer pokładowy

Oficer pokładowy korzysta z wyposażenia mostka nawigacyjnego, systemów łączności oraz narzędzi do planowania ładunku i prowadzenia dokumentacji. Zakres zależy od typu statku i standardu armatora.

• ECDIS (elektroniczne mapy i planowanie trasy)
• Radar/ARPA, AIS, GPS/GNSS, echosonda, log, kompas żyro i magnetyczny
• GMDSS oraz łączność VHF/MF/HF, systemy satelitarne
• BNWAS, autopilot, systemy alarmowe i monitoringu mostka
• Oprogramowanie i arkusze do planowania ładunku/stateczności (cargo & stability)
• Systemy zarządzania utrzymaniem (planned maintenance) i raportowania armatorskiego
• Środki bezpieczeństwa: sprzęt ppoż., środki ratunkowe, detektory gazów (na wybranych jednostkach)
• Dokumentacja: check-listy, logbooki, instrukcje i procedury (ISM/ISPS), wydawnictwa nawigacyjne (także cyfrowe)