Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

Alternatywne, neutralne płciowo nazwy dla stanowiska: Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

Polskie propozycje

• Specjalista/Specjalistka do spraw uzależnień od mediów cyfrowych
• Specjalista/Specjalistka ds. higieny cyfrowej i profilaktyki uzależnień
• Kandydat/Kandydatka na stanowisko specjalisty ds. uzależnień od mediów cyfrowych
• Osoba na stanowisku specjalisty ds. profilaktyki zagrożeń w cyberprzestrzeni
• Koordynator/Koordynatorka programów profilaktyki uzależnień cyfrowych

Angielskie propozycje

• Digital Addiction Specialist
• Digital Wellbeing & Prevention Specialist

Zarobki na stanowisku Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

W zależności od doświadczenia i miejsca pracy możesz liczyć na zarobki od ok. 5 500 do 10 500 PLN brutto miesięcznie, a w projektach szkoleniowych lub kontraktach B2B stawki mogą być wyższe.

Na poziom wynagrodzenia wpływają m.in.:

• Doświadczenie zawodowe (praca kliniczna, szkoleniowa, projektowa)
• Region/miasto (najczęściej wyższe stawki w dużych ośrodkach, np. Warszawa, Kraków, Wrocław, Trójmiasto)
• Branża/sektor (publiczna edukacja i NGO zwykle niżej niż prywatne ośrodki i kontrakty)
• Certyfikaty i specjalizacje (terapia uzależnień, psychoterapia, interwencja kryzysowa, cyberbezpieczeństwo/edukacja)
• Zakres obowiązków (diagnoza i konsultacje vs. prowadzenie terapii, koordynacja programów, szkolenia)
• Forma zatrudnienia (UoP vs. B2B, liczba godzin, dyżury)

Formy zatrudnienia i rozliczania: Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

W tym zawodzie spotyka się zarówno stabilne etaty w instytucjach publicznych, jak i współpracę projektową (szkolenia, programy profilaktyczne) realizowaną dla szkół, samorządów i organizacji.

• Umowa o pracę (pełny etat, część etatu) – np. poradnie, placówki oświatowe, ośrodki wsparcia
• Umowa zlecenie / umowa o dzieło – warsztaty, szkolenia, działania projektowe
• Działalność gospodarcza (B2B) – konsultacje, szkolenia, współpraca z firmami i instytucjami
• Praca tymczasowa / sezonowa – programy profilaktyczne finansowane grantami, działania w roku szkolnym
• Współpraca z NGO i granty – realizacja projektów edukacyjnych i kampanii społecznych

Typowe formy rozliczania: wynagrodzenie miesięczne (etat), stawka godzinowa za konsultacje/szkolenia, stawka za dzień szkoleniowy lub za realizację programu/projektu (ryczałt).

Zadania i obowiązki na stanowisku Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

Głównym celem pracy jest profilaktyka, rozpoznawanie ryzyka oraz ograniczanie szkód wynikających z problematycznego korzystania z Internetu, gier i innych form aktywności online.

• Katalogowanie i aktualizowanie wiedzy o zagrożeniach cyberprzestrzeni (np. przemoc, cyberhazard, pornografia, sexting, grooming, nadużycia zakupowe)
• Wstępna diagnoza problemu oraz określanie poziomu ryzyka i fazy nasilenia zachowań (np. zielona/pomarańczowa/czerwona)
• Prowadzenie konsultacji dla dzieci i młodzieży oraz rozmów wspierających dla rodziców/opiekunów
• Opracowywanie zaleceń dotyczących higieny cyfrowej (sen, czas ekranowy, zasady korzystania, kontrola rodzicielska)
• Prowadzenie zajęć profilaktycznych i warsztatów w szkołach oraz placówkach wychowawczych
• Projektowanie i realizacja programów profilaktycznych dla różnych grup wiekowych
• Tworzenie materiałów informacyjnych (broszury, scenariusze lekcji, rekomendacje dla szkół)
• Współpraca z pedagogami, psychologami szkolnymi, poradniami i ośrodkami terapii uzależnień
• Kierowanie do specjalistycznej pomocy (psycholog, psychiatra, terapeuta uzależnień, psychoterapeuta) i koordynacja wsparcia
• Monitorowanie postępów i efektów działań (np. ankiety, wywiad, obserwacja, follow-up)
• Udział w konferencjach i seminariach oraz bieżące śledzenie trendów w nowych mediach i zachowaniach użytkowników

Wymagane umiejętności i kwalifikacje: Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

Wymagane wykształcenie

• Najczęściej wykształcenie wyższe: psychologia, pedagogika, pedagogika specjalna, resocjalizacja, socjologia, zdrowie publiczne
• Atutem są studia podyplomowe: profilaktyka uzależnień, terapia uzależnień, interwencja kryzysowa, cyberpsychologia, edukacja medialna

Kompetencje twarde

• Wiedza o mechanizmach uzależnień behawioralnych (w tym od gier, social mediów, treści seksualnych online, hazardu)
• Umiejętność prowadzenia wywiadu i wstępnej diagnozy (screening, analiza funkcjonowania w domu/szkole)
• Projektowanie programów profilaktycznych i ewaluacja ich skuteczności
• Znajomość zagrożeń online (cyberprzemoc, grooming, manipulacje, dezinformacja) i podstaw bezpieczeństwa cyfrowego
• Podstawy interwencji kryzysowej i procedur ochrony małoletnich w instytucjach (wdrażanie i stosowanie)
• Tworzenie materiałów edukacyjnych oraz prowadzenie szkoleń i warsztatów

Kompetencje miękkie

• Komunikacja i budowanie relacji (z młodzieżą, rodzicami, szkołą)
• Empatia, uważność i umiejętność pracy z oporem
• Umiejętność tłumaczenia trudnych tematów prostym językiem
• Odporność na stres i dobra samoorganizacja
• Etyka pracy i dbałość o poufność

Certyfikaty i licencje

• Certyfikaty trenerskie (np. trener profilaktyki, trener umiejętności psychospołecznych) – zależnie od pracodawcy
• Szkolenia z terapii uzależnień lub pracy z uzależnieniami behawioralnymi (kursy akredytowane przez uznane instytucje szkoleniowe)
• Szkolenia z ochrony małoletnich, interwencji kryzysowej, przeciwdziałania przemocy

Specjalizacje i ścieżki awansu: Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

Warianty specjalizacji

• Profilaktyka szkolna – projektowanie i prowadzenie programów dla uczniów, rodziców i kadry pedagogicznej
• Konsultacje rodzinne – praca z systemem rodzinnym, kontrakty domowe, zasady korzystania z mediów
• Uzależnienia od gier – diagnoza funkcjonalna, plan redukcji szkód, współpraca ze szkołą
• Cyberprzemoc i bezpieczeństwo online – procedury, interwencje, edukacja prawna i cyfrowa
• Praca kliniczna/terapeutyczna (po odpowiednim przygotowaniu) – prowadzenie dłuższych procesów pomocowych

Poziomy stanowisk

• Junior / Początkujący – asysta w programach, prowadzenie podstawowych warsztatów, wsparcie konsultacyjne
• Mid / Samodzielny – samodzielne konsultacje, tworzenie programów, prowadzenie szkoleń
• Senior / Ekspert – superwizja, rozwój standardów, współpraca międzyinstytucjonalna, szkolenia eksperckie
• Kierownik / Manager – koordynacja zespołu, zarządzanie projektami, budżetami i partnerstwami

Możliwości awansu

Typowa ścieżka rozwoju prowadzi od pracy edukacyjno-profilaktycznej (szkoły/NGO) do roli samodzielnego konsultanta, a następnie eksperta lub koordynatora programów w samorządzie, placówce terapeutycznej albo firmie szkoleniowej. Część osób poszerza kompetencje o psychoterapię/terapię uzależnień, co zwiększa zakres możliwych usług i stawek.

Ryzyka i wyzwania w pracy: Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

Zagrożenia zawodowe

• Obciążenie emocjonalne (kontakt z kryzysem, przemocą rówieśniczą, problemami rodzinnymi)
• Ryzyko wypalenia zawodowego przy pracy projektowej i dużej liczbie interwencji
• Stres związany z odpowiedzialnością za rekomendacje i działania wobec małoletnich

Wyzwania w pracy

• Szybko zmieniające się technologie i trendy (nowe aplikacje, modele monetyzacji gier, treści algorytmiczne)
• Opór ze strony nastolatków lub brak spójności działań w domu i w szkole
• Trudność w odróżnieniu „wysokiego zaangażowania” od zaburzeń i uzależnienia
• Konieczność współpracy wielu instytucji i uzgadniania procedur

Aspekty prawne

W pracy kluczowe są zasady poufności oraz ochrona danych osobowych (RODO). W przypadku pracy z dziećmi istotne są procedury ochrony małoletnich, obowiązek reagowania na przemoc i zagrożenie życia/zdrowia oraz dokumentowanie działań zgodnie ze standardami placówki. W obszarze edukacji i szkoleń znaczenie mają również prawa autorskie do materiałów oraz zasady zgód na udział i wizerunek (jeśli dotyczy).

Perspektywy zawodowe: Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

Zapotrzebowanie na rynku pracy

Zapotrzebowanie rośnie. Coraz wcześniejszy kontakt dzieci z ekranami, popularność gier online i mediów społecznościowych oraz wzrost liczby trudności psychicznych u młodzieży zwiększają popyt na profilaktykę, szkolenia i konsultacje. Dodatkowym impulsem są działania szkół i samorządów oraz rozwój programów dotyczących bezpieczeństwa cyfrowego i dobrostanu psychicznego.

Wpływ sztucznej inteligencji

AI jest jednocześnie szansą i wyzwaniem. Z jednej strony ułatwi analizę ankiet, tworzenie materiałów edukacyjnych i wstępne narzędzia przesiewowe (screening). Z drugiej strony może nasilać problemy (algorytmiczne „wciąganie”, generatywne treści seksualne, deepfake, automatyzacja cyberprzemocy). Rola specjalisty przesunie się w stronę interpretacji danych, edukacji o ryzykach AI oraz pracy relacyjnej, której nie zastąpi automatyzacja.

Trendy rynkowe

Rośnie znaczenie „digital wellbeing” (higieny cyfrowej), programów dla rodziców, działań opartych na dowodach (ewaluacja skuteczności) oraz współpracy szkoła–rodzina–ochrona zdrowia. Coraz częściej łączy się profilaktykę uzależnień cyfrowych z tematami: snu, koncentracji, ADHD, lęku, cyberprzemocy i dezinformacji.

Typowy dzień pracy: Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

Dzień pracy zwykle dzieli się między konsultacje, działania edukacyjne i koordynację współpracy z instytucjami. W okresie roku szkolnego rośnie liczba warsztatów i spotkań z rodzicami.

• Poranne obowiązki – przegląd zgłoszeń, przygotowanie materiałów, kontakt ze szkołą/poradnią, plan dnia
• Główne zadania w ciągu dnia – konsultacje indywidualne lub rodzinne, wstępna diagnoza i ustalanie planu działań (np. kontrakt domowy, ograniczanie bodźców)
• Spotkania, komunikacja – rozmowy z wychowawcą/pedagogiem, konsultacje z psychologiem lub terapeutą, ustalenie zasad wsparcia w klasie
• Zakończenie dnia – dokumentacja, krótkie podsumowania dla opiekunów/instytucji, przygotowanie scenariuszy warsztatów i materiałów profilaktycznych

Narzędzia i technologie: Specjalista do spraw uzależnień od mediów cyfrowych

To zawód oparty głównie na pracy z człowiekiem, ale w praktyce wykorzystuje się narzędzia do diagnozy, edukacji i organizacji szkoleń.

• Kwestionariusze i narzędzia przesiewowe (ankiety dot. czasu ekranowego, snu, funkcjonowania w szkole i domu)
• Materiały psychoedukacyjne (prezentacje, scenariusze zajęć, karty pracy)
• Narzędzia do wideospotkań i webinarów (np. Microsoft Teams, Zoom, Google Meet)
• Pakiety biurowe i narzędzia do tworzenia treści (np. Word/Google Docs, PowerPoint/Slides, Canva)
• Narzędzia do organizacji pracy i projektów (np. kalendarz, Trello/Asana – zależnie od miejsca pracy)
• Podstawowe rozwiązania kontroli rodzicielskiej i ustawień urządzeń (na potrzeby edukacji i instruktażu dla rodziców)

Specjalistyczne narzędzia medyczne zwykle nie są wymagane, chyba że praca jest częścią procesu terapeutycznego w placówce ochrony zdrowia.