Specjalista do spraw informatyki śledczej

Alternatywne, neutralne płciowo nazwy dla stanowiska: Specjalista do spraw informatyki śledczej

Polskie propozycje

• Specjalista/Specjalistka do spraw informatyki śledczej
• Ekspert/Ekspertka do spraw informatyki śledczej
• Analityk/Analityczka informatyki śledczej
• Osoba na stanowisku specjalisty do spraw informatyki śledczej
• Kandydat/Kandydatka na stanowisko specjalisty do spraw informatyki śledczej

Angielskie propozycje

• Digital Forensics Specialist
• Computer Forensics Analyst

Zarobki na stanowisku Specjalista do spraw informatyki śledczej

W zależności od doświadczenia i sektora możesz liczyć na zarobki od ok. 9 000 do 20 000 PLN brutto miesięcznie (w dużych miastach i przy wysokiej specjalizacji — więcej).

Na wysokość wynagrodzenia wpływają m.in.:

• Doświadczenie zawodowe (junior/samodzielny/senior, udział w sprawach procesowych)
• Region/miasto (Warszawa, Kraków, Wrocław, Trójmiasto zwykle oferują wyższe stawki)
• Branża/sektor (firmy konsultingowe i cyber, bankowość/ubezpieczenia, sektor publiczny)
• Certyfikaty i specjalizacje (np. EnCase, Cellebrite, GIAC, ISO 27001, specjalizacja mobile/cloud)
• Zakres odpowiedzialności (rola biegłego/eksperta, występowanie w sądzie, prowadzenie zespołu)
• Dyspozycyjność i praca w terenie (przeszukania, zabezpieczenia „na gorąco”, nadgodziny)
• Poziom bezpieczeństwa informacji i wymagania formalne (np. poświadczenia, procedury, audyty)

Formy zatrudnienia i rozliczania: Specjalista do spraw informatyki śledczej

W tym zawodzie spotyka się zarówno stabilne zatrudnienie etatowe (zwłaszcza w instytucjach i dużych organizacjach), jak i współpracę projektową w konsultingu lub przy obsłudze incydentów.

• Umowa o pracę (pełny etat; czasem dyżury i gotowość do wyjazdów)
• Umowa zlecenie / umowa o dzieło (rzadziej; częściej przy pojedynczych analizach lub szkoleniach)
• Działalność gospodarcza (B2B) (popularna w firmach cyber i konsultingu, rozliczenia projektowe)
• Praca tymczasowa / sezonowa (sporadycznie; raczej krótkie projekty, „surge” przy incydentach)
• Współpraca ekspercka/biegły (zależnie od sytuacji: opinie, ekspertyzy, konsultacje)

Typowe formy rozliczania: miesięczna stawka (etat/B2B), stawka godzinowa lub dzienna przy projektach, a przy ekspertyzach — rozliczenie za zakres prac/raport (fixed fee) lub czas pracy.

Zadania i obowiązki na stanowisku Specjalista do spraw informatyki śledczej

Zakres obowiązków obejmuje pełny cykl pracy z materiałem cyfrowym: od zabezpieczenia nośników, przez analizę, po przygotowanie raportu, który może stanowić podstawę decyzji prawnych lub organizacyjnych.

• Pozyskiwanie i zabezpieczanie elektronicznego materiału dowodowego (komputery, serwery, telefony, nośniki)
• Wykonywanie kopii binarnych (forensic imaging) z zachowaniem integralności danych i łańcucha dowodowego
• Odzyskiwanie danych usuniętych, uszkodzonych lub ukrytych (file carving, analiza artefaktów)
• Analiza systemów plików, logów, historii przeglądarek, poczty, komunikatorów i aktywności użytkownika
• Analiza złośliwego oprogramowania w kontekście incydentu (na potrzeby śledztwa, niekoniecznie reverse engineering)
• Wsparcie zespołów podczas przeszukań i zabezpieczeń w terenie (sprzęt, procedury, dokumentacja)
• Wykorzystanie OSINT (biały wywiad) do przygotowania działań i uzupełnienia obrazu sprawy
• Tworzenie analiz, wniosków i raportów z badań (dla kontroli, compliance, prawników, organów)
• Opracowywanie i aktualizacja procedur pozyskiwania, przechowywania i analizy dowodów cyfrowych
• Administrowanie zbiorami danych oraz dbanie o backup/restore i jakość zasilania baz danych
• Projektowanie i wdrażanie usprawnień narzędziowych (automatyzacje, skrypty, pipeline analityczny)
• Wsparcie innych komórek organizacji w obszarze usług IT związanych z analizą i zabezpieczeniem danych

Wymagane umiejętności i kwalifikacje: Specjalista do spraw informatyki śledczej

Wymagane wykształcenie

• Najczęściej: studia wyższe (licencjat/inżynier/magister) z informatyki, cyberbezpieczeństwa, teleinformatyki, elektroniki, matematyki stosowanej
• Alternatywnie: kierunki prawnicze/administracyjne + silne kompetencje techniczne (rzadziej, ale spotykane w compliance/śledztwach)

Kompetencje twarde

• Podstawy informatyki śledczej: łańcuch dowodowy, integralność danych, hashing, dokumentowanie czynności
• Systemy operacyjne: Windows (artefakty, rejestr, zdarzenia), Linux (logi, uprawnienia), podstawy macOS
• Analiza nośników i systemów plików (NTFS, FAT/exFAT, ext4, APFS – w praktycznym zakresie)
• Sieci i logi: DNS/HTTP, VPN, proxy, EDR/SIEM (czytanie i korelacja zdarzeń)
• Kryptografia w praktyce: rozumienie szyfrowania dysków, haseł, kluczy, ograniczeń w odzysku
• Analiza danych: Excel/SQL, podstawy Python/PowerShell do automatyzacji i przetwarzania
• Bezpieczeństwo informacji i higiena pracy z danymi wrażliwymi (dostępy, segregacja, szyfrowanie)

Kompetencje miękkie

• Dokładność i skrupulatność (błędy proceduralne mogą unieważnić wartość dowodową)
• Myślenie analityczne i umiejętność łączenia faktów w spójną narrację zdarzeń
• Komunikacja pisemna: jasne raportowanie ustaleń dla osób nietechnicznych
• Odporność na stres i praca pod presją czasu (incydenty, działania w terenie)
• Etyka, poufność i odpowiedzialność w pracy z danymi osobowymi i tajemnicami firmowymi

Certyfikaty i licencje

• GIAC (np. GCFE/GCFA – obszar forensics i incident response)
• EnCase Certified Examiner (EnCE) lub inne certyfikacje narzędziowe
• Cellebrite (mobilna informatyka śledcza) – jeśli praca obejmuje telefony
• CHFI (Computer Hacking Forensic Investigator) – jako certyfikat przekrojowy
• ISO/IEC 27001 (Foundation/Lead Implementer/Lead Auditor) – przy pracy w organizacjach regulowanych

Specjalizacje i ścieżki awansu: Specjalista do spraw informatyki śledczej

Warianty specjalizacji

• Informatyka śledcza stacji roboczych i serwerów (endpoint/server forensics) – analiza artefaktów systemowych, logów i działań użytkowników
• Mobile forensics – pozyskiwanie i analiza danych z telefonów, komunikatorów, kopii zapasowych
• Cloud & SaaS forensics – analiza zdarzeń i danych w usługach chmurowych (np. Microsoft 365, Google Workspace, logi dostępu)
• Incident response & forensics – łączenie działań reagowania na incydenty z utrwalaniem dowodów
• E-discovery i analityka śledcza – przeszukiwanie dużych zbiorów danych, deduplikacja, timeline, praca pod postępowania wewnętrzne
• OSINT (biały wywiad) – gromadzenie i weryfikacja informacji z publicznych źródeł na potrzeby sprawy

Poziomy stanowisk

• Junior / Początkujący – wsparcie imagingu, prace operacyjne, wstępna analiza artefaktów
• Mid / Samodzielny – prowadzenie analiz end-to-end, przygotowanie raportów, współpraca z prawnikami/bezpieczeństwem
• Senior / Ekspert – złożone sprawy (szyfrowanie, duże wolumeny), standardy i mentoring
• Kierownik / Manager – zarządzanie zespołem, budżetem narzędziowym, jakością procesów i relacją z klientem

Możliwości awansu

Typowa ścieżka rozwoju prowadzi od roli analityka wykonującego zabezpieczenia i podstawowe analizy do samodzielnego prowadzenia spraw, a następnie do roli eksperta odpowiadającego za metodykę, narzędzia i jakość dowodową. Częstym kierunkiem awansu jest także przejście do obszarów incident response, threat hunting, zarządzania SOC/CSIRT lub konsultingu (lead/manager), gdzie łączy się wiedzę techniczną z pracą procesową i raportowaniem dla zarządów.

Ryzyka i wyzwania w pracy: Specjalista do spraw informatyki śledczej

Zagrożenia zawodowe

• Kontakt z treściami drastycznymi lub silnie obciążającymi psychicznie (w zależności od rodzaju spraw)
• Praca z danymi wrażliwymi — ryzyko naruszenia poufności przy błędach proceduralnych
• Stres i presja czasu podczas zabezpieczeń lub incydentów

Wyzwania w pracy

• Szyfrowanie i zabezpieczenia urządzeń (pełne szyfrowanie dysku, zabezpieczenia mobilne, MFA) ograniczające odzysk danych
• Ogromne wolumeny danych i konieczność selekcji materiału istotnego dowodowo
• Utrzymanie powtarzalności i jakości: dokumentacja, hashe, chain of custody, zgodność z procedurami
• Szybkie zmiany technologiczne (chmura, komunikatory, nowe formaty danych, nowe systemy plików)
• Tłumaczenie ustaleń technicznych na język biznesu i prawa (raporty, zeznania, prezentacje)

Aspekty prawne

Praca często wymaga ścisłego przestrzegania przepisów dotyczących ochrony danych (np. RODO), tajemnic prawnie chronionych oraz wewnętrznych polityk bezpieczeństwa. Kluczowa jest też zgodność z procedurami utrwalania i przechowywania dowodów, ponieważ nieprawidłowe działania mogą podważyć wiarygodność materiału w postępowaniu wewnętrznym lub sądowym. W zależności od roli i instytucji może pojawić się odpowiedzialność za prawidłowość ekspertyzy/raportu oraz konieczność zachowania bezstronności.

Perspektywy zawodowe: Specjalista do spraw informatyki śledczej

Zapotrzebowanie na rynku pracy

Zapotrzebowanie rośnie. Wynika to z rosnącej liczby incydentów cyberbezpieczeństwa, większej skali pracy zdalnej i chmury, a także z rosnących wymagań regulacyjnych (bezpieczeństwo, audyt, compliance) i popularności dochodzeń wewnętrznych w firmach. Coraz więcej organizacji potrzebuje specjalistów, którzy potrafią szybko zabezpieczyć dowody cyfrowe i przygotować materiał raportowy w sposób „obronny” procesowo.

Wpływ sztucznej inteligencji

AI jest przede wszystkim szansą: przyspieszy triage materiału, korelację zdarzeń, klasyfikację dokumentów (e-discovery) i wyszukiwanie anomalii w dużych zbiorach danych. Nie zastąpi jednak odpowiedzialności za poprawność dowodową, decyzji metodycznych, interpretacji w kontekście prawnym oraz umiejętności obrony wniosków w raporcie. Rola specjalisty przesunie się w stronę nadzoru nad automatyzacją, weryfikacji wyników i pracy na bardziej złożonych przypadkach (chmura, szyfrowanie, antyforensics).

Trendy rynkowe

Najważniejsze trendy to: wzrost znaczenia analizy środowisk chmurowych i SaaS, integracja forensics z incident response, automatyzacja procesów (skrypty, pipeline’y analityczne), coraz większa rola OSINT oraz standaryzacja procedur dowodowych w organizacjach (polityki, secure lab, kontrola dostępu, audytowalność).

Typowy dzień pracy: Specjalista do spraw informatyki śledczej

Dzień pracy bywa przewidywalny w laboratorium, ale w okresach incydentów może być bardzo dynamiczny. Dużo czasu zajmuje dokumentowanie czynności oraz przygotowanie materiału w formie, którą da się obronić w audycie lub postępowaniu.

• Poranne obowiązki: przegląd zgłoszeń/spraw, ustalenie priorytetów, weryfikacja dostępu do materiałów i procedur
• Główne zadania w ciągu dnia: imaging nośników, wstępny triage, budowa osi czasu zdarzeń, analiza artefaktów i logów, odzysk danych
• Spotkania, komunikacja: konsultacje z bezpieczeństwem, IT, compliance lub prawnikami; uzgadnianie zakresu analizy i pytań śledczych
• Zakończenie dnia: uzupełnienie dokumentacji, kontrola integralności (hashe), bezpieczne zdeponowanie nośników, zapis wniosków i planu kolejnych kroków

Narzędzia i technologie: Specjalista do spraw informatyki śledczej

Specjalista do spraw informatyki śledczej korzysta ze specjalistycznego oprogramowania do akwizycji i analizy danych oraz ze sprzętu zapewniającego bezpieczne pozyskanie kopii dowodowych.

• Oprogramowanie forensic: EnCase, FTK, X-Ways Forensics (zależnie od organizacji)
• Pakiety do analizy artefaktów i timeline: Autopsy/The Sleuth Kit, plaso/log2timeline, KAPE
• Analiza pamięci: Volatility (w zależności od potrzeb)
• Narzędzia mobile forensics: Cellebrite UFED, Magnet AXIOM (jeśli zakres obejmuje urządzenia mobilne)
• Write-blockery i stacje do klonowania dysków, zestawy do akwizycji w terenie
• Hashing i weryfikacja integralności: SHA-256/MD5, narzędzia do sum kontrolnych
• SIEM/EDR i logi: np. Splunk/Microsoft Sentinel oraz dane z EDR (zależnie od środowiska)
• Skrypty i analiza danych: Python, PowerShell, SQL, Excel
• Bezpieczne repozytoria danych, kontrola dostępu, szyfrowanie nośników i backup/restore