Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Alternatywne, neutralne płciowo nazwy dla stanowiska: Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Polskie propozycje

• Technik/Techniczka elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym
• Kandydat/Kandydatka na stanowisko technika elektryka urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym
• Osoba na stanowisku technika elektryka urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym
• Specjalista/Specjalistka ds. utrzymania urządzeń SRK (sterowania ruchem kolejowym)
• Pracownik/Pracowniczka utrzymania urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Angielskie propozycje

• Railway Signalling and Control Systems Technician
• Railway Signalling Maintenance Technician

Zarobki na stanowisku Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

W zależności od doświadczenia możesz liczyć na zarobki od ok. 6000 do 11000 PLN brutto miesięcznie (często z dodatkami za dyżury, pracę w nocy i w dni wolne).

Na wysokość wynagrodzenia wpływają m.in.:

• Doświadczenie zawodowe (samodzielność w diagnostyce, praca przy awariach, znajomość procedur)
• Region/miasto (duże węzły kolejowe i aglomeracje zwykle płacą więcej)
• Pracodawca i sektor (zarządca infrastruktury, przewoźnik, wykonawca utrzymania/modernizacji, serwis producenta)
• System pracy (dyżury, gotowość, praca nocna i weekendowa)
• Certyfikaty i uprawnienia (np. SEP E/D, uprawnienia do prac pod napięciem, praca na wysokości)
• Zakres odpowiedzialności (nadzór brygady, funkcja kierownika robót, odpowiedzialność za dokumentację i odbiory)

Formy zatrudnienia i rozliczania: Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Najczęściej jest to praca etatowa związana z utrzymaniem infrastruktury kolejowej lub realizacją robót montażowych i modernizacyjnych. Zdarzają się też kontrakty projektowe przy inwestycjach oraz serwis dla podwykonawców.

• Umowa o pracę (pełny etat; często system zmianowy i dyżury)
• Umowa zlecenie (rzadziej; np. wsparcie przy przeglądach, pomiarach, projektach czasowych)
• Działalność gospodarcza (B2B) (spotykana u podwykonawców przy montażach i uruchomieniach)
• Praca tymczasowa / kontrakty projektowe (np. modernizacje linii, wdrożenia nowych urządzeń)
• Inne: staż/przygotowanie zawodowe dla osób wchodzących do branży

Typowe formy rozliczania to stała pensja miesięczna oraz dodatki: dyżury/gotowość, praca w nocy, nadgodziny, delegacje, a w firmach wykonawczych czasem premie za etapy/odbiór robót.

Zadania i obowiązki na stanowisku Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Zakres obowiązków obejmuje montaż, przeglądy, diagnostykę i naprawy urządzeń SRK (sterowania ruchem kolejowym) oraz ich zasilania, w warunkach terenowych i stacyjnych.

• Wykonywanie przeglądów i kontroli stanu technicznego urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym
• Montaż i naprawy przekaźnikowych oraz komputerowych urządzeń SRK (stacyjnych i liniowych) oraz systemów zasilania
• Montaż, regulacja i kontrola elektrycznych napędów zwrotnic
• Sprawdzanie działania, regulacja i konserwacja semaforów oraz obwodów sterujących, zależnościowych i sygnałowych
• Układanie kabli sygnalizacyjnych, wykonywanie połączeń i zakończeń kablowych
• Sprawdzanie izolacji żył kablowych oraz ciągłości połączeń
• Kontrola parametrów torowych urządzeń samoczynnego hamowania pociągów
• Konserwacja i regulacja czujników torowych (magnetycznych, mechanicznych, magnetoindukcyjnych)
• Utrzymanie urządzeń samoczynnej sygnalizacji przejazdowej
• Konserwacja urządzeń zasilających DC (baterie, akumulatory) oraz AC (przetwornice, prostowniki, agregaty)
• Diagnozowanie usterek: analiza obwodów sygnałowych i blokady liniowej, interpretacja stanów, usuwanie awarii
• Prowadzenie dokumentacji technicznej i eksploatacyjnej oraz gospodarki materiałowej; w razie potrzeby nadzór nad zespołem

Wymagane umiejętności i kwalifikacje: Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Wymagania regulacyjne

Praca przy infrastrukturze kolejowej i urządzeniach wpływających na bezpieczeństwo ruchu wymaga ścisłego przestrzegania instrukcji, procedur i wewnętrznych regulacji pracodawcy. W praktyce często niezbędne jest odbycie przygotowania zawodowego oraz okresowe egzaminy/uprawnienia wymagane dla stanowisk związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego (zakres zależy od pracodawcy i rodzaju stanowiska). Konieczne są też badania lekarskie i psychologiczne w jednostkach medycyny kolejowej, jeśli wymagane na danym stanowisku.

Wymagane wykształcenie

• Preferowane: technikum w zawodach pokrewnych, np. technik elektroenergetyk transportu szynowego lub technik automatyk sterowania ruchem kolejowym
• Akceptowane: średnie techniczne o profilu elektrycznym/elektrotechnicznym; alternatywnie kwalifikacyjne kursy zawodowe w obszarze elektrotechniki i automatyki kolejowej

Kompetencje twarde

• Czytanie schematów elektrycznych, sygnałowych i dokumentacji technicznej urządzeń SRK
• Diagnostyka usterek w obwodach przekaźnikowych i systemach komputerowych sterowania ruchem
• Wykonywanie pomiarów: napięcie, prąd, rezystancja, izolacja, parametry mechaniczne (np. siły nastawcze)
• Montaż okablowania i osprzętu: trasy kablowe, połączenia, zaciski, oznaczanie przewodów
• Obsługa aparatury kontrolno-pomiarowej i narzędzi elektroinstalacyjnych
• Podstawy konfiguracji/uruchamiania urządzeń elektronicznych oraz pracy z komputerową diagnostyką
• Znajomość zasad ochrony przeciwporażeniowej, ppoż. i zabezpieczania miejsca pracy na czynnych torach

Kompetencje miękkie

• Odpowiedzialność i bardzo wysoka dbałość o procedury (praca krytyczna dla bezpieczeństwa)
• Odporność na stres i działanie pod presją czasu (awarie, dyżury)
• Współpraca w zespole i komunikacja (dyżurni ruchu, utrzymanie, wykonawcy)
• Dobra organizacja pracy w terenie, dokumentowanie czynności
• Gotowość do nauki (zmiany technologii: od przekaźników do systemów komputerowych)

Certyfikaty i licencje

• Świadectwa kwalifikacyjne SEP (Grupa 1): E (eksploatacja) i/lub D (dozór) – bardzo często wymagane w praktyce
• Uprawnienia do pracy na wysokości (jeśli stanowisko tego wymaga)
• Szkolenia BHP, ppoż., pierwsza pomoc; szkolenia branżowe SRK u pracodawcy/producentów
• Prawo jazdy kat. B (często praktycznie niezbędne w pracy terenowej)

Specjalizacje i ścieżki awansu: Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Warianty specjalizacji

• Utrzymanie urządzeń stacyjnych SRK – praca przy nastawniach, pulpitach, zależnościach stacyjnych i urządzeniach sterowania
• Utrzymanie urządzeń liniowych – blokada liniowa, czujniki torowe, elementy przytorowe na szlaku
• Sygnalizacja przejazdowa – diagnostyka i serwis rogatek, sygnalizatorów, czujników i zasilania na przejazdach
• Zasilanie i energetyka urządzeń SRK – baterie, prostowniki, przetwornice, agregaty, niezawodność zasilania
• Uruchomienia i modernizacje – montaż, testy, odbiory i wdrożenia nowych rozwiązań przekaźnikowych/komputerowych

Poziomy stanowisk

• Junior / Początkujący – praca pod nadzorem, przeglądy, pomiary, podstawowe naprawy, nauka procedur
• Mid / Samodzielny – samodzielna diagnostyka usterek, prowadzenie zleceń, odpowiedzialność za dokumentację
• Senior / Ekspert – wsparcie trudnych awarii, uruchomienia, szkolenie innych, specjalizacja w systemach komputerowych
• Kierownik / Manager – kierownik robót/brygady, planowanie utrzymania, koordynacja prac i odbiorów, odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracy

Możliwości awansu

Typowa ścieżka rozwoju prowadzi od stanowisk praktykanta/montera przez technika samodzielnego do funkcji lidera brygady lub kierownika robót. Rozwój przyspieszają uprawnienia SEP (D), kompetencje w diagnostyce systemów komputerowych SRK, doświadczenie w uruchomieniach oraz umiejętność pracy według rygorystycznych procedur kolejowych. Dalszym krokiem bywa przejście do działów utrzymania, nadzoru technicznego, jakości/odbiorów albo do firm producentów i integratorów systemów.

Ryzyka i wyzwania w pracy: Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Zagrożenia zawodowe

• Porażenie prądem i ryzyko łuku elektrycznego podczas prac przy urządzeniach i zasilaniu
• Praca w pobliżu czynnych torów (ryzyko wypadku, konieczność ścisłego zabezpieczenia miejsca pracy)
• Hałas, pyły/dymy, zmienne temperatury i wilgotność; praca w terenie o każdej porze
• Urazy mechaniczne i skaleczenia podczas prac montażowych i serwisowych
• Okresowa ekspozycja na pole elektromagnetyczne w określonych lokalizacjach

Wyzwania w pracy

• Duża odpowiedzialność: urządzenia SRK są krytyczne dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego
• Diagnozowanie złożonych usterek (systemy przekaźnikowe i komputerowe, zależności, blokady)
• Presja czasu przy awariach i przywracaniu ruchu
• Konieczność stałego uczenia się i aktualizacji wiedzy (modernizacje, cyfryzacja, nowe standardy)
• Praca zmianowa i dyżury, które utrudniają planowanie życia prywatnego

Aspekty prawne

Praca odbywa się w reżimie przepisów BHP i ppoż., zasad ochrony przeciwporażeniowej oraz regulacji i instrukcji kolejowych dotyczących bezpieczeństwa ruchu. W zależności od stanowiska mogą obowiązywać wymagania dot. przygotowania zawodowego, badań medycyny kolejowej oraz okresowych egzaminów kompetencyjnych zgodnie z przepisami dla stanowisk związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego.

Perspektywy zawodowe: Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Zapotrzebowanie na rynku pracy

Perspektywy są dobre i w wielu regionach stabilnie rosnące. Wynika to z modernizacji linii kolejowych, rozbudowy systemów sterowania ruchem oraz potrzeby utrzymania już działającej infrastruktury w wysokiej niezawodności. Dodatkowym czynnikiem jest luka pokoleniowa w zawodach technicznych i duże zapotrzebowanie na osoby z uprawnieniami elektrycznymi oraz doświadczeniem w pracy na kolei.

Wpływ sztucznej inteligencji

AI będzie przede wszystkim wsparciem: pomoże w diagnostyce (analiza logów, predykcja awarii, inteligentne harmonogramy przeglądów) i w dokumentowaniu prac. Nie zastąpi jednak prac terenowych, pomiarów, napraw oraz odpowiedzialnego podejmowania decyzji w warunkach rzeczywistych. Rola technika będzie przesuwać się w stronę obsługi narzędzi diagnostycznych, interpretacji danych i pracy z systemami komputerowymi SRK.

Trendy rynkowe

Najważniejsze trendy to przechodzenie z urządzeń stricte przekaźnikowych na rozwiązania komputerowe, standaryzacja procedur testów i odbiorów, większy nacisk na cyberbezpieczeństwo systemów sterowania oraz rozwój zdalnego monitoringu i utrzymania predykcyjnego. Rosną też wymagania dotyczące jakości dokumentacji i zgodności z instrukcjami bezpieczeństwa.

Typowy dzień pracy: Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

Dzień pracy zależy od tego, czy jest to utrzymanie planowe, czy interwencja awaryjna. Często łączy działania w terenie z dokumentacją i uzgodnieniami z personelem ruchu.

• Poranne obowiązki: odprawa BHP, omówienie zleceń, sprawdzenie dokumentacji i narzędzi, przygotowanie materiałów
• Główne zadania w ciągu dnia: dojazd w teren, przeglądy i pomiary urządzeń SRK, regulacje (np. zwrotnice, semafory), usuwanie usterek, wymiana elementów
• Spotkania, komunikacja: uzgodnienia z dyżurnym ruchu i służbami utrzymania (wejścia w tor, zamknięcia, potwierdzenia), współpraca z brygadą i podwykonawcami
• Zakończenie dnia: przywrócenie urządzeń do eksploatacji, test działania, uzupełnienie rejestrów i protokołów, rozliczenie materiałów

Narzędzia i technologie: Technik elektryk urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym

W pracy wykorzystuje się zarówno klasyczne narzędzia elektroinstalacyjne, jak i specjalistyczną aparaturę pomiarową oraz komputerowe narzędzia diagnostyczne do systemów SRK.

• Multimetry i mierniki cyfrowe prądu, wskaźniki napięcia
• Mierniki rezystancji izolacji, testery ciągłości, aparatura kontrolno-pomiarowa przenośna
• Komputer/laptop i komputerowe urządzenia diagnostyczne (konfiguracja, odczyt logów, testy)
• Narzędzia ręczne: klucze, śrubokręty, kombinerki, młotki
• Narzędzia montażowe: wiertarki, wkrętarki, zaciskarki, praski, ściągacze izolacji, nożyce
• Sprzęt BHP i ochronny: elektroizolacyjny sprzęt ochrony osobistej, uziemiacze, szelki bezpieczeństwa, taśmy izolacyjne
• Drukarki oznaczników i materiały do oznaczania przewodów/połączeń

Zakres technologii zależy od pracodawcy: od urządzeń przekaźnikowych po nowoczesne systemy komputerowe sterowania ruchem i zdalnego monitoringu.