PIP 1/2026: etat czy zlecenie, czas pracy w transporcie i BHP rozbiórek

Państwowa Inspekcja Pracy opublikowała 29 stycznia 2026 r. nowy numer miesięcznika „Inspektor Pracy” (nr 1/2026). W zapowiedzi wydania PIP wskazuje trzy tematy, które szczególnie często wracają w firmach: spór o to, kiedy powinna być umowa o pracę, wyzwania związane z czasem pracy w transporcie oraz bezpieczeństwo przy rozbiórkach i wyburzeniach. Dla pracowników to praktyczne „czerwone flagi”, a dla pracodawców – lista obszarów, w których najłatwiej o kosztowne błędy.

1) „Etat czy nie etat” – co budzi najwięcej wątpliwości

Jednym z wiodących materiałów numeru jest tekst: „Etat czy nie etat – oto jest pytanie. Granica między umową o pracę a umową zlecenia” (zapowiedź PIP). Sam tytuł dobrze oddaje realia rynku: wiele osób zaczyna od zlecenia, choć w praktyce wykonuje pracę w warunkach typowych dla etatu.

Dla kandydata do pracy najważniejsze są dwa wnioski praktyczne:

• Nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze – liczy się to, jak wygląda codzienna organizacja pracy
• Niejasne zasady współpracy (grafik, nadzór, stałe miejsce i godziny) to sygnał, że warto dopytać o podstawę zatrudnienia i zakres odpowiedzialności

Dla pracodawcy temat jest równie istotny, bo błędne dopasowanie formy zatrudnienia do realiów pracy może oznaczać spór i konieczność porządkowania dokumentów, ewidencji oraz zasad organizacyjnych. W praktyce warto zadbać o spójność: jeśli firma oczekuje dyspozycyjności jak na etacie, stałego podporządkowania i pracy według harmonogramu – model współpracy powinien to odzwierciedlać.

2) Transport: czas pracy kierowców i naruszenia na stanowiskach pomocniczych

PIP zwraca też uwagę na temat: „Zarządzanie kierowcami. Czas pracy w transporcie – wyzwania i naruszenia na stanowiskach pomocniczych” (zapowiedź PIP). To ważny sygnał dla branży TSL, bo w praktyce „czas pracy” nie dotyczy wyłącznie samego prowadzenia pojazdu.

Na co uważać jako pracownik lub kandydat

• Realny zakres zadań: czy oprócz jazdy dochodzą stałe prace pomocnicze i w jakich godzinach są wykonywane
• Planowanie: czy grafik i organizacja tras pozwalają na odpoczynek, przerwy i przewidywalność dnia pracy
• Komunikacja: kto rozlicza zadania „dookoła transportu” (załadunki, czynności techniczne, formalności) i jak są one ujmowane w organizacji pracy

Co może zrobić pracodawca, żeby ograniczyć ryzyko

Z perspektywy firmy kluczowe jest porządkowanie procesów: jasne przypisanie odpowiedzialności za planowanie i rozliczanie pracy, spójne procedury dla dyspozytorów i osób wspierających kierowców oraz kontrola tego, czy w praktyce nie „dokleja się” zadań, które komplikują rozliczenia i zwiększają obciążenie pracowników. W zapowiedzi PIP wprost pojawia się wątek naruszeń na stanowiskach pomocniczych – to podpowiedź, że audyt warto zacząć nie tylko od kabiny kierowcy, ale też od zaplecza organizacyjnego.

3) BHP przy rozbiórce: wyburzanie wybuchowe wymaga szczególnej ostrożności

Trzeci sygnalizowany temat numeru dotyczy bezpieczeństwa: „BHP przy rozbiórce. Wyburzanie metodą wybuchową wymaga szczególnej ostrożności” (zapowiedź PIP). Choć wyburzenia wybuchowe nie są codziennością na każdej budowie, materiał jest ważny szerzej: przypomina, że przy pracach rozbiórkowych ryzyko rośnie, a „standardowe” nawyki z budów nie zawsze wystarczą.

Jeśli pracujesz przy rozbiórkach lub zatrudniasz ekipy, zwróć uwagę na podstawowe zasady organizacyjne, które zwykle decydują o bezpieczeństwie:

• Planowanie i nadzór – rozbiórka to proces, a nie pojedyncze zadanie do „zrobienia w jeden dzień”
• Strefy bezpieczeństwa – szczególnie tam, gdzie wchodzi ciężki sprzęt lub występuje ryzyko niekontrolowanego osunięcia elementów
• Kompetencje i procedury – prace o najwyższym ryzyku wymagają ścisłej organizacji, a przy metodzie wybuchowej ostrożność jest kluczowa już na etapie przygotowań

Co ten numer PIP oznacza na rynku pracy

Wspólny mianownik wszystkich trzech tematów jest prosty: najwięcej problemów zaczyna się tam, gdzie praktyka rozmija się z dokumentami i procedurami. Dla kandydatów to dobra lista pytań, które warto zadać jeszcze przed podjęciem pracy (o formę zatrudnienia, realne obowiązki i organizację czasu). Dla firm – przypomnienie, że porządek w umowach, ewidencjach i BHP to nie „papierologia”, tylko realna ochrona przed przestojami, rotacją i konfliktami.

Cały numer miesięcznika można znaleźć na stronie PIP w sekcji zapowiedzi magazynu „Inspektor Pracy”.

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy, 2026-01-29, https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/miesiecznik-panstwowej-inspekcji-pracy-nr-1-2026