BHP na zleceniu i B2B: co sprawdza PIP i jakie zmiany mogą wejść w 2026

Bezpieczna praca to nie „benefit”, tylko standard – także poza etatem

Na polskim rynku pracy coraz częściej spotykamy umowy cywilnoprawne (np. zlecenie) oraz współpracę B2B. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że taka forma zatrudnienia nie może oznaczać gorszych i mniej bezpiecznych warunków wykonywania obowiązków. To nie jest kwestia dobrej woli organizatora pracy, lecz zasady wynikającej wprost z prawa. W komunikacie PIP podkreślono, że zgodnie z art. 66 Konstytucji RP „każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy” (PIP).

Co PIP kontroluje przy zleceniu i B2B?

W praktyce Inspekcja interesuje się nie tylko klasycznym „pracodawcą” w rozumieniu Kodeksu pracy. Pod lupą są również przedsiębiorcy i podmioty organizujące pracę osobom świadczącym usługi na podstawie umów cywilnoprawnych oraz osobom pracującym „na własny rachunek”. Kontrole dotyczą przede wszystkim realnych warunków pracy: organizacji stanowiska, procedur, dostępu do środków ochrony, instrukcji i nadzoru.

Najczęstszy problem: praca zorganizowana tak, że nie jest bezpiecznie

Z danych PIP wynika, że jedną z najczęściej stwierdzanych nieprawidłowości jest brak skutecznej ochrony zdrowia i życia wynikający z organizowania pracy w sposób, który nie zapewnia bezpieczeństwa. To kategoria szeroka – mieści się w niej zarówno brak zabezpieczeń technicznych, jak i ryzykowne praktyki „bo trzeba szybko”, np. wykonywanie zadań bez osłon, bez sprawnego sprzętu czy bez ustalonych zasad poruszania się po terenie zakładu.

Kontrole i decyzje PIP: twarde liczby z lat 2024–2025

Inspekcja przedstawiła też skalę działań kontrolnych w obszarze BHP wobec osób pracujących na umowach cywilnoprawnych i w modelu samozatrudnienia:

• Liczba kontroli: 2851 w 2024 r. oraz 2786 w 2025 r.
• Decyzje dotyczące organizacji pracy niezapewniającej bezpieczeństwa: 2481 w 2024 r. oraz 2489 w 2025 r.

Warto zwrócić uwagę na dwie szczególnie „namacalne” kwestie, które często wracają podczas kontroli: badania lekarskie i szkolenia.

Badania lekarskie: praca bez aktualnego orzeczenia nadal się zdarza

PIP wskazała przypadki dopuszczania do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego (przy istotnych zagrożeniach). Zostało to uregulowane decyzjami:

• 305 decyzji w 2024 r.
• 217 decyzji w 2025 r.

Szkolenia BHP: problemem bywa „brak dostatecznej znajomości zasad”

Drugim obszarem są kompetencje i przygotowanie do wykonywania zadań. PIP odnotowała decyzje nakazowe dotyczące dopuszczania do pracy osób, które nie miały dostatecznej znajomości przepisów i zasad BHP:

• 232 decyzje w 2024 r.
• 193 decyzje w 2025 r.

Wypadki przy pracy: umowy „niepracownicze” to ok. 20% przypadków badanych przez PIP

Najmocniejszy argument za podnoszeniem standardów bezpieczeństwa to dane wypadkowe. PIP wskazała, że w ostatnich trzech latach (2023–2025) wypadki przy pracy dotyczące osób świadczących pracę w niepracowniczych formach stanowiły około 20% wszystkich wypadków zgłoszonych i zbadanych przez Inspekcję.

Dla firm to sygnał, że ryzyko nie znika tylko dlatego, że współpraca jest na zleceniu lub B2B. Dla osób szukających pracy – że warto pytać o praktyki BHP jeszcze przed podpisaniem umowy.

Jakie zmiany przepisów rozważa się w związku z BHP na zleceniu i B2B?

PIP przedstawiła propozycje zmian, których kierunek jest jasny: zwiększyć poziom ochrony życia i zdrowia osób pracujących poza etatem. Wskazano trzy obszary:

• Ryzyko zawodowe, badania lekarskie i (w określonym zakresie) szkolenia BHP – objęcie niepracowniczych form świadczenia pracy obowiązkiem przekazywania informacji o ryzyku oraz realizacją badań i szkoleń; ma to wymagać zmian w ustawie Kodeks pracy
• Obowiązek przekazywania wybranych zagadnień ze szkolenia BHP – prace nad zmianą w rozporządzeniu o szkoleniach BHP
• Karta wypadku – konieczność wskazywania wniosków i zalecanych środków profilaktycznych w odniesieniu do osoby niebędącej pracownikiem; ma to wymagać zmian w przepisach wypadkowych

Co to oznacza w praktyce? Dwie krótkie checklisty

Dla osób szukających pracy (zlecenie/B2B)

• Zapytaj, kto odpowiada za organizację bezpiecznej pracy i do kogo zgłaszać zagrożenia
• Poproś o informację o ryzykach na stanowisku (np. praca na wysokości, substancje, maszyny, ruch pojazdów)
• Ustal, czy wymagane są badania lekarskie i szkolenie – i czy dostaniesz na to czas
• Sprawdź, czy środki ochrony (np. kask, okulary, odzież, zabezpieczenia) są zapewniane i egzekwowane

Dla pracodawców i firm współpracujących z B2B

• Traktuj BHP jako element organizacji procesu (instrukcje, nadzór, dopuszczenie do pracy), a nie „dodatek do etatu”
• Upewnij się, że osoby spoza etatu znają zasady bezpiecznej pracy w Twojej lokalizacji i przy Twoich technologiach
• Zweryfikuj, czy są aktualne badania i czy szkolenia obejmują realne zagrożenia na miejscu wykonywania zadań
• Analizuj zdarzenia i wypadki tak, by z wniosków wynikały konkretne działania profilaktyczne (procedury, sprzęt, organizacja)

Rynek pracy zmienia formy zatrudnienia, ale ryzyko wypadku zostaje takie samo. Dane PIP pokazują, że obszar BHP w relacjach zleceniowych i B2B jest intensywnie kontrolowany, a ustawodawca rozważa dalsze doprecyzowanie obowiązków. Dla obu stron współpracy to dobry moment, by uporządkować zasady bezpieczeństwa – zanim zrobi to kontrola albo, co gorsza, wypadek.

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy, 2026-06-10, https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/bezpieczenstwo-pracy-niezalezne-od-rodzaju-umowy