Czechy 2026: wyższe emerytury, e-powiadomienia i JMHZ. Terminy dla firm

Co zmienia się w Czechach od 2026 roku i kogo to dotyczy?

Jeśli pracujesz w Czechach, zatrudniasz tam ludzi albo pobierasz czeską emeryturę (również mieszkając w Polsce), warto przygotować się na kilka ważnych zmian. Czeska instytucja ubezpieczeniowa ČSSZ wprowadza od 2026 r. nowe zasady waloryzacji i informowania o podwyżkach, porządkuje wypłaty świadczeń za granicę (w tym poświadczenie życia i wypłatę tylko na konto), a dla firm uruchamia jednolity miesięczny raport pracodawcy JMHZ.

1) Waloryzacja emerytur od 1 stycznia 2026 r.: konkretne kwoty i procenty

Od 1 stycznia 2026 r. następuje regularna indeksacja (waloryzacja) czeskich emerytur przyznanych przed 1 stycznia 2026 r.. W Czechach emerytura z obowiązkowego systemu składa się z dwóch części: podstawowej (jednakowej) i procentowej.

• Część podstawowa wzrosła o 240 CZK i wynosi 4900 CZK
• Część procentowa wzrosła o 2,6%

W praktyce oznacza to, że podwyżka będzie zależna od wysokości Twojej „części procentowej” – im wyższa, tym większy efekt 2,6%.

Dla osób z emeryturą częściową (np. po okresach ubezpieczenia w kilku państwach) ČSSZ ma dostosować minimalną kwotę proporcjonalnie do relacji okresów czeskich do łącznych okresów ubezpieczenia w Czechach i innych krajach.

2) Koniec automatycznych papierowych zawiadomień o waloryzacji

Od 2026 r. ČSSZ nie będzie już standardowo wysyłać papierowych informacji o podwyżce emerytury. Domyślnie „powiadomienie o indeksacji” trafi w wersji elektronicznej:

• do ePortalu ČSSZ lub
• automatycznie do skrzynki danych (jeśli klient ją ma)

Chcesz nadal dostawać papier? Trzeba złożyć wniosek o papierową formę (formularz ma być dostępny w ePortalu). Uwaga na koszty: opłaty pocztowe ČSSZ odliczy od pierwszej wypłaty po waloryzacji.

Wyjątek: świadczeniobiorcy urodzeni przed 1 stycznia 1955 r. są zwolnieni z kosztów wysyłki papierowych powiadomień.

3) Emerytura poza Czechami: nowe zasady poświadczenia życia

Jeżeli pobierasz czeską emeryturę za granicą, kluczowe staje się pilnowanie wymagań dotyczących poświadczenia życia (tzw. potwierdzenia, że świadczeniobiorca żyje). ČSSZ informowała o zmianach pismem już w 2025 r. Zasady od stycznia 2026 r. różnią się w zależności od kraju wypłaty:

• Wypłata na Słowację – poświadczenie życia nie będzie już wymagane
• Wypłata do UE/EFTA, Wielkiej Brytanii oraz do państw z umową dwustronną z Czechami – poświadczenie życia wymagane 2 razy w roku: w czerwcu i grudniu; poprawne potwierdzenie zapewnia regularną wypłatę przez kolejne 6 miesięcy
• Wypłata do krajów trzecich (poza ww. grupami) – ČSSZ nadal wypłaca świadczenie z mocą wsteczną, a terminy zależą od tego, jak często w danym roku przesyłane jest poświadczenie życia

Podpis na poświadczeniu życia musi być urzędowo potwierdzony. Zgodnie z informacją ČSSZ podpis może potwierdzić np. pracownik ZUS w sali obsługi klientów (źródło: ZUS).

4) Koniec czeków bankowych: od 2026 r. wypłata emerytury za granicę tylko na konto

Od 1 stycznia 2026 r. ČSSZ nie wypłaca emerytur poza Czechy czekiem bankowym. Jeśli ktoś dotąd korzystał z tej formy, powinien przygotować dane rachunku bankowego – bez tego instytucja wypłaci świadczenie dopiero po otrzymaniu numeru konta.

Dane konta przekazuje się przez ePortal ČSSZ – dostępny jest formularz wniosku o wypłatę przelewem dla osoby mieszkającej poza Czechami (także po angielsku).

5) JMHZ: jeden miesięczny raport zamiast wielu. Co muszą zrobić pracodawcy?

Dla pracodawców największą zmianą organizacyjną jest wprowadzenie JMHZ (czes. jednotném měsíčním hlášení zaměstnavatele) – jednolitego miesięcznego raportu, który ma zastąpić wiele odrębnych raportów do instytucji ubezpieczeniowych i podatkowych. Podstawa: ustawa nr 323/2025.

Najważniejsze założenie: pracodawca przesyła raport tylko do ČSSZ, a ta ma przekazywać dane dalej do właściwych organów.

Kogo obejmuje JMHZ?

• wszystkich pracodawców działających na terenie Czech,
• także zagranicznych,
• również tych, którzy zatrudniają tylko 1 pracownika,
• a nawet podmioty, które płacą wyłącznie podatki

Od kiedy działa system i jakie są pierwsze terminy?

• JMHZ ma w pełni funkcjonować dla większości pracodawców od 1 kwietnia 2026 r.
• Od tego momentu rusza rejestracja pracodawców i pracowników w rejestrach prowadzonych przez ČSSZ
• Pierwsze JMHZ za kwiecień 2026 r. składa się w terminie 1–20 maja 2026 r.

Nowe zasady rejestracji: krótkie okna czasowe

• Rejestracja pracownika w Rejestrze Pracowników: przed rozpoczęciem pracy, najwcześniej 8 dni przed planowaną datą startu
• Rejestracja pracodawcy w Rejestrze Pracodawców: najpóźniej 2 dni robocze przed rozpoczęciem pracy przez pierwszego pracownika i nie wcześniej niż 15 dni przed tą datą
• Te same ramy mają dotyczyć rejestracji wszystkich działów płac

Dla firm (w tym polskich z oddziałem lub działalnością w Czechach) to sygnał, by wcześniej uporządkować proces onboardingu i przepływ danych kadrowo-płacowych. Krótkie terminy rejestracji mogą wymagać dostosowania procedur HR i współpracy z biurem rachunkowym.

Checklista: co zrobić już teraz (pracownik, emeryt, pracodawca)?

• Emeryci: sprawdź, czy masz dostęp do ePortalu/szuflady danych i czy potrzebujesz wniosku o papierowe powiadomienia
• Emeryci za granicą: ustal, do której grupy krajów należy Twoje miejsce wypłaty i wpisz w kalendarz poświadczenie życia (czerwiec/grudzień, jeśli dotyczy)
• Osoby na czekach: przygotuj rachunek bankowy i złóż formularz w ePortalu
• Pracodawcy: zaplanuj wdrożenie JMHZ, zweryfikuj terminy rejestracji pracownika/pracodawcy i przygotuj się na pierwsze raportowanie w dniach 1–20 maja 2026 r.

Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zus.pl), 2026-04-07, https://www.zus.pl/-/czechy-najwa%C5%BCniejsze-zmiany-dotycz%C4%85ce-ubezpieczenia-emerytalnego-i-chorobowego-w-2026-roku