Renta z tytułu niezdolności do pracy: kto dostaje najczęściej i co to oznacza dla firm

Renty rosną wraz z wiekiem – ważny sygnał dla rynku pracy

Nowe dane ZUS pokazują wyraźny trend: renty z tytułu niezdolności do pracy najczęściej dotyczą osób w drugiej połowie kariery. W 2025 roku przyznano 40 076 takich świadczeń. Dla pracowników to informacja, kiedy szczególnie warto zadbać o zdrowie i profilaktykę. Dla pracodawców – twardy argument, by inwestować w ergonomię, bezpieczeństwo i realne programy wspierające kondycję zespołów.

Jakie renty przyznaje się najczęściej? Kluczowe liczby z 2025

W strukturze nowych świadczeń dominują renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – to około dwóch trzecich wszystkich decyzji. ZUS w 2025 r. przyznał:

• 27 072 renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy
• 10 190 renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy
• 2814 renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z dodatkiem pielęgnacyjnym

W praktyce oznacza to, że wiele osób nie wypada z rynku pracy „z dnia na dzień” – częściej jest to stopniowe ograniczanie możliwości wykonywania dotychczasowych zadań. Dla firm to sygnał, że opłacają się rozwiązania pośrednie: zmiana zakresu obowiązków, dostosowanie stanowiska, elastyczny czas pracy czy przekwalifikowanie.

Kto trafia na rentę częściej: płeć i średni wiek

Wśród nowych rencistów w 2025 r. dominowali mężczyźni: 25 633 wobec 14 443 kobiet. Różnice widać też w wieku:

• średni wiek mężczyzn: 54,1 roku
• średni wiek kobiet: 49,5 roku
• średnio (bez podziału na płeć): 52,5 roku

ZUS wskazuje, że różnica wieku wynika przede wszystkim z odmiennego powszechnego wieku emerytalnego (kobiety 60 lat, mężczyźni 65 lat). Warto to uwzględnić w polityce HR: inaczej planuje się działania profilaktyczne, a inaczej – utrzymanie w zatrudnieniu osób, które są już blisko emerytury.

Największe ryzyko w wieku 56–58 lat. Potem następuje spadek

Zależność jest czytelna: w młodszych grupach wiekowych renty przyznaje się rzadko (u osób poniżej 30 lat w roczniku to zwykle od kilkudziesięciu do ok. 200 decyzji). Około 40. roku życia jest to już ponad 600–700 świadczeń na rocznik, a po 50. roku życia liczba nowych rent przekracza 1000 rocznie w jednym roczniku.

Szczyt przypada na wiek 56–58 lat: ZUS przyznał odpowiednio 1992, 2212 oraz 2402 nowych rent dla tych roczników.

Co ciekawe, tuż przed emeryturą widać spadek. Przykładowo:

• kobiety: w wieku 58 lat – 1083 renty, w wieku 59 lat – 463
• mężczyźni: w wieku 63 lat – 2250 rent, w wieku 64 lat – 973

Może to wynikać z przepisów: jak przypomina ZUS, od 1 grudnia 2017 r. rentę z tytułu niezdolności do pracy mogą otrzymać osoby, które nie mają ustalonego prawa do emerytury lub nie spełniają warunków do jej uzyskania (źródło: ZUS).

Co może zrobić pracownik? Rehabilitacja ZUS, która pomaga wrócić do pracy

Jeśli jesteś zagrożony utratą zdolności do pracy, warto sprawdzić możliwość skorzystania z rehabilitacji leczniczej finansowanej przez ZUS. Program jest skierowany do osób, u których istnieje szansa, że dzięki rehabilitacji będą mogły nadal pracować.

Jak wygląda rehabilitacja

• zwykle trwa 24 dni
• może obejmować m.in. zabiegi fizjoterapeutyczne, ćwiczenia ruchowe i terapię manualną
• zapewnia także wsparcie psychologiczne oraz edukację zdrowotną
• ZUS pokrywa koszty: leczenia, zakwaterowania, wyżywienia oraz dojazdu do ośrodka

Z perspektywy osoby pracującej to często realna alternatywa: zamiast „odcięcia” od rynku – próba odzyskania sprawności i utrzymania zatrudnienia, choćby w zmodyfikowanej formie.

Co może zrobić pracodawca? 350 tys. zł na poprawę BHP

Ryzyko niezdolności do pracy rośnie wraz z wiekiem, ale część przyczyn ma źródło w warunkach pracy. ZUS prowadzi konkurs dla płatników składek na projekty poprawiające bezpieczeństwo i higienę pracy. Przedsiębiorcy mogą uzyskać do 350 tys. zł dofinansowania na inwestycje ograniczające ryzyko wypadków lub chorób zawodowych. Na konkurs przeznaczono 150 mln zł.

Terminy i zasady

• wnioski można składać od 23 lutego do 24 marca 2026 roku
• wyłącznie w formie elektronicznej

Dla firm to nie tylko kwestia zgodności z przepisami. To także narzędzie do zmniejszenia absencji, ograniczenia rotacji i utrzymania doświadczonych pracowników w wieku, w którym – jak pokazują dane – ryzyko utraty zdolności do pracy jest największe.

Wnioski dla rynku pracy: utrzymać ludzi w zawodzie, zanim będzie za późno

Skoro około dwóch trzecich nowych rent to renty częściowe, to rynek pracy ma przestrzeń na rozwiązania „pomiędzy”: dostosowanie stanowiska, zmiana organizacji pracy, lepsza profilaktyka zdrowotna oraz inwestycje w BHP. Dla pracowników sygnał jest prosty: największy wzrost ryzyka pojawia się po 50. roku życia, a szczyt przypada na 56–58 lat. Dla pracodawców – to najlepszy moment, by wdrożyć działania, które pozwolą zachować kompetencje w firmie, zamiast tracić je wraz z odchodzeniem osób na świadczenia.

Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), 2026-03-23, https://www.zus.pl/-/raport-zus-o-rentach-z-tytu%C5%82u-niezdolno%C5%9Bci-do-pracy-dane-pokazuj%C4%85-wyra%C5%BAny-trend