Umowy o dzieło w 2025: krótkie zlecenia dominują, eZUS standardem

Umowa o dzieło w danych ZUS: mniej umów, ale wykonawców podobnie

Rynek umów o dzieło nie znika, ale wyraźnie się „odchudza”. Z danych ZUS wynika, że od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r. do rejestru trafiło ponad 1,1 mln formularzy RUD, obejmujących prawie 1,3 mln umów o dzieło. To mniej niż rok wcześniej: liczba zgłoszeń spadła o 2,49%, a liczba umów o 6,5% r/r – najniżej od uruchomienia rejestru w 2021 r.

Jednocześnie liczba osób wykonujących dzieła pozostaje stabilna: w 2025 r. było to ok. 318 tys. W praktyce oznacza to, że umów jest mniej, ale „trzon” rynku (osób pracujących projektowo) wciąż jest podobny – zmienia się raczej sposób i długość współpracy.

RUD i rejestr umów o dzieło – co warto wiedzieć

Formularz RUD to zgłoszenie umowy o dzieło do ZUS. Dane z tych zgłoszeń budują rejestr, który pozwala obserwować trendy: jak często firmy sięgają po dzieło, w jakich branżach oraz jak wygląda czas trwania projektów.

Dla kandydatów i freelancerów ta statystyka jest przydatna, bo pokazuje, gdzie prace „na rezultat” są najczęstsze. Dla firm – bo ujawnia kierunek zmian: digitalizację oraz przesuwanie się rynku w stronę bardzo krótkich, konkretnych zadań.

Dominują zlecenia na 1 dzień. Mediana 5 dni, ale średnia aż 34

Najbardziej charakterystyczny wniosek z rejestru? Umowy o dzieło są coraz częściej wykorzystywane do krótkich, zamkniętych projektów. W 2025 r.:

• 29% wszystkich umów zawierano na jeden dzień
• 7% trwało dwa dni
• mediana długości umowy to 5 dni (czyli połowa kończy się w okolicach tygodnia)
• średni czas trwania to 34 dni, co sugeruje istnienie mniejszej, ale znaczącej puli dłuższych projektów

To ważna wskazówka dla obu stron. Dla wykonawców: opłaca się budować portfel krótkich realizacji (np. grafika, tekst, komponent IT), bo rynek takich „szybkich dzieł” jest duży. Dla pracodawców: jeśli projekt w praktyce trwa miesiącami i wymaga stałej dyspozycyjności, warto bardzo uważnie dobrać formę współpracy i opisać rezultat – bo dane pokazują, że standardem stają się zadania krótkie i policzalne.

Gdzie umowy o dzieło są najczęstsze? IT, prace profesjonalne i kultura

Ponad połowa wykonawców umów o dzieło skupia się w trzech sektorach. W 2025 r. byli to najczęściej pracujący w:

• informacji i komunikacji – 20,5% wykonawców
• działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej – 17,5%
• kulturze, rozrywce i rekreacji – 14,6%

W porównaniu z 2024 r. najszybciej przybywało wykonawców w sektorze usług administrowania i działalności wspierającej (wzrost o 10,2%), a największy spadek odnotowano w przetwórstwie przemysłowym (o 8%).

Mazowsze na czele. Koncentracja firm i projektów w największych regionach

Najwięcej zgłoszeń pochodziło z województwa mazowieckiego. W przeliczeniu na 10 tys. płatników składek zgłoszono tam ponad 13 tys. umów – prawie 9 razy więcej niż w województwie warmińsko-mazurskim (najniższy wskaźnik).

Mazowsze, Śląsk i Małopolska skupiają łącznie prawie połowę podmiotów zgłaszających umowy o dzieło oraz niemal połowę wykonawców. Dla szukających pracy projektowej to sygnał, że największa liczba okazji nadal koncentruje się w regionach o silnych centrach biznesu i usług.

Kto pracuje na dzieło: wiek, płeć i cudzoziemcy

Wśród wykonawców nieznacznie przeważają mężczyźni – 51,3%. Najliczniejsza grupa wiekowa to osoby 30–39 lat (prawie 1/4). Osoby w wieku 20–59 lat stanowią ponad 80% wszystkich wykonawców.

Cudzoziemcy to ok. 6% wykonawców umów o dzieło. Najczęściej są to obywatele Ukrainy (43,6% cudzoziemców) i Białorusi (30,5%), a dalej m.in. Rosji, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Indii.

Małe firmy napędzają rynek. I coraz częściej robią to online

Umowa o dzieło pozostaje narzędziem szczególnie popularnym w mniejszych organizacjach. Prawie 60% podmiotów zgłaszających takie umowy to firmy, które zgłaszały do ubezpieczeń nie więcej niż 9 ubezpieczonych. Duże podmioty (ponad 250 osób) stanowiły tylko 3,3% płatników zgłaszających dzieła.

Najmocniejszy trend organizacyjny to cyfryzacja. W 2025 r. aż 92,46% formularzy RUD wysłano przez portal eZUS – to najwyższy udział od startu rejestru. Dla porównania: zgłoszenia pocztą spadły z ponad 148 tys. w 2021 r. do ok. 74 tys. w 2025 r. Składanie dokumentów osobiście w placówkach ZUS stało się rzadkością.

Co z tego wynika dla rynku pracy? Szybkie wnioski

• Dla kandydatów i freelancerów: rośnie znaczenie krótkich realizacji i szybkiego dowożenia efektu – warto mieć gotowe portfolio „małych dzieł”
• Dla pracodawców: umowy o dzieło są najczęściej krótkie, więc kluczowe jest precyzyjne opisanie rezultatu oraz terminów odbioru pracy
• Dla obu stron: eZUS staje się standardem obsługi formalności, a papierowe ścieżki będą coraz mniej praktyczne

Po pięciu latach działania rejestru obraz jest stabilny: dzieła są domeną małych firm, branż kreatywnych i technologicznych oraz pracy projektowej – tyle że coraz częściej w mikroskali czasowej.

Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, 2026-03-11, https://www.zus.pl/-/umowy-o-dzie%C5%82o-coraz-cz%C4%99%C5%9Bciej-kr%C3%B3tkie-i-zg%C5%82aszane-elektronicznie