Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

Alternatywne, neutralne płciowo nazwy dla stanowiska: Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

Polskie propozycje

• Maszynista / Maszynistka górniczych maszyn wyciągowych
• Operator / Operatorka górniczych maszyn wyciągowych
• Osoba na stanowisku maszynisty górniczych maszyn wyciągowych
• Osoba obsługująca górnicze maszyny wyciągowe
• Kandydat / Kandydatka na stanowisko maszynisty górniczych maszyn wyciągowych

Angielskie propozycje

• Mine Hoist Operator
• Hoisting Engine Operator (Mining)

Zarobki na stanowisku Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

W zależności od doświadczenia i kopalni możesz liczyć na zarobki od ok. 6500 do 11 500 PLN brutto miesięcznie (z uwzględnieniem typowych dodatków zmianowych i branżowych; w praktyce widełki bywają szersze).

Na wysokość wynagrodzenia wpływają m.in.:

• Doświadczenie zawodowe i samodzielność (obsługa konkretnych typów wyciągów, praca w ruchu ciągłym)
• Region/miasto (najczęściej woj. śląskie i zagłębia górnicze)
• Pracodawca i sektor (kopalnie węgla, kopalnie rud/metali, firmy usługowe dla górnictwa)
• System pracy (zmiany nocne, praca w weekendy, nadgodziny, dyżury)
• Uprawnienia/kwalifikacje (np. dodatkowe szkolenia, dopuszczenia do pracy przy określonych urządzeniach)
• Zakres odpowiedzialności (transport ludzi, praca podczas kontroli i remontów, prace w warunkach podwyższonego ryzyka)

Formy zatrudnienia i rozliczania: Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

W górnictwie jest to zawód wykonywany głównie w ramach stałego zatrudnienia w zakładzie górniczym, ze względu na wymogi BHP, szkolenia i odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu.

• Umowa o pracę (pełny etat – najczęściej; rzadziej część etatu)
• Umowa zlecenie / umowa o dzieło (sporadycznie, np. przy wsparciu prac pomocniczych – sama obsługa wyciągu zwykle wymaga etatu i dopuszczeń)
• Działalność gospodarcza (B2B) (rzadko; częściej spotykane w usługach serwisowych, niż w stricte prowadzeniu ruchu wyciągu)
• Praca tymczasowa / sezonowa (rzadko – kopalnie działają w trybie ciągłym, a stanowisko wymaga wdrożenia)
• Delegowanie przez podwykonawcę (możliwe przy pracach remontowych i modernizacjach, zwykle z udziałem doświadczonych operatorów i dozoru)

Typowe formy rozliczania to stała pensja miesięczna (podstawa) powiększona o dodatki: zmianowe, nocne, świąteczne, za nadgodziny oraz premie regulaminowe/uznaniowe.

Zadania i obowiązki na stanowisku Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

Głównym celem pracy jest bezpieczne prowadzenie ruchu wyciągowego w szybie oraz kontrola parametrów pracy urządzeń i łączności z obsługą podszybi/nadszybia.

• Utrzymywanie łączności z sygnalistami na poziomach, nadszybiu i zrębie szybu oraz odbieranie ustalonych sygnałów
• Załączanie i wyłączanie zasilania energią elektryczną zgodnie z procedurami ruchowymi
• Uruchamianie, prowadzenie i zatrzymywanie maszyny wyciągowej
• Transport urobku z dołu kopalni na powierzchnię (ciągnienie urobku)
• Opuszczanie i wyciąganie materiałów, maszyn i urządzeń między poziomami
• Opuszczanie i wyciąganie ludzi (jazda ludzi) z zachowaniem restrykcyjnych zasad bezpieczeństwa
• Prowadzenie jazdy podczas kontroli szybu oraz prac remontowych (jazdy manewrowe/technologiczne)
• Ciągła obserwacja aparatury kontrolno-pomiarowej (obciążenia, prędkości, hamulce, sygnalizacja)
• Wykonywanie czynności konserwacyjnych oraz podstawowych regulacji w zakresie dopuszczonym instrukcjami
• Usuwanie drobniejszych usterek lub zabezpieczanie urządzenia do czasu przybycia służb utrzymania ruchu
• Natychmiastowe zgłaszanie dozorowi wszelkich nieprawidłowości i awarii maszyny oraz urządzeń towarzyszących
• Prowadzenie wymaganych zapisów/raportów eksploatacyjnych (zgodnie z praktyką zakładu i przepisami)

Wymagane umiejętności i kwalifikacje: Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

Wymagania regulacyjne

Praca w zakładzie górniczym podlega przepisom Prawa geologicznego i górniczego oraz szczegółowym regulacjom BHP i ruchu zakładu górniczego. W praktyce wymagane są odpowiednie kwalifikacje/ uprawnienia wewnętrzne i dopuszczenia do obsługi maszyn wyciągowych (po szkoleniach stanowiskowych, egzaminach i badaniach), zgodnie z procedurami danego zakładu i wymaganiami dozoru.

Wymagane wykształcenie

• Najczęściej: wykształcenie zawodowe lub średnie techniczne
• Preferowane kierunki: górnictwo, mechanika, mechatronika, elektrotechnika/automatyka (w zależności od profilu kopalni)

Kompetencje twarde

• Znajomość budowy i zasad działania maszyn wyciągowych, układów hamowania i zabezpieczeń
• Umiejętność czytania wskazań aparatury kontrolno-pomiarowej i reagowania na odchylenia
• Podstawy elektrotechniki i automatyki w zakresie obsługi urządzeń
• Znajomość sygnalizacji szybowej i procedur transportu ludzi/urobku/materiałów
• Umiejętność wykonywania podstawowych czynności konserwacyjnych i drobnych napraw (narzędzia ślusarsko-monterskie)
• Ścisłe stosowanie instrukcji ruchowych, procedur awaryjnych i zasad LOTO (jeśli stosowane w zakładzie)

Kompetencje miękkie

• Odpowiedzialność i wysoka koncentracja (praca o krytycznym znaczeniu dla bezpieczeństwa)
• Opanowanie i odporność na stres w sytuacjach awaryjnych
• Komunikacja i dyscyplina proceduralna (jasna wymiana informacji z sygnalistami i dozorem)
• Dokładność, rzetelność, nawyk stałej kontroli parametrów
• Gotowość do pracy zmianowej

Certyfikaty i licencje

• Uprawnienia/kwalifikacje do obsługi górniczych maszyn wyciągowych – zgodnie z wymaganiami zakładu górniczego i dozoru (tryb szkoleń i egzaminów zależny od pracodawcy)
• Szkolenia BHP dla pracowników zakładów górniczych (wstępne, okresowe, stanowiskowe)
• Badania lekarskie (w tym ocena zdolności do pracy zmianowej i w warunkach przemysłowych)

Specjalizacje i ścieżki awansu: Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

Warianty specjalizacji

• Obsługa wyciągów w szybach głównych (transport ludzi i urobku) – najwyższy reżim procedur i odpowiedzialności
• Obsługa wyciągów materiałowych/technologicznych – nacisk na logistykę materiałów i prace manewrowe
• Praca przy szybach pochyłych i szybikach (powyżej 45°) – specyficzne warunki pracy i organizacja transportu
• Operator z kompetencjami UR – poszerzenie roli o bardziej zaawansowaną diagnostykę i współpracę z automatyką/mechaniką

Poziomy stanowisk

• Junior / Początkujący – praca pod nadzorem, wdrożenie w sygnalizację i procedury, nauka reakcji na odchylenia
• Mid / Samodzielny – samodzielne prowadzenie ruchu wyciągu, pełna odpowiedzialność za standardowe operacje
• Senior / Ekspert – prowadzenie zadań trudnych (remonty, jazdy kontrolne), wsparcie szkoleniowe dla nowych pracowników
• Kierownik / Manager – np. sztygar zmianowy/oddziałowy (po spełnieniu wymagań stanowisk dozoru), koordynacja pracy i bezpieczeństwa

Możliwości awansu

Typowa ścieżka to przejście od stanowiska początkującego (po szkoleniach) do samodzielnego maszynisty, a następnie do roli starszego operatora lub instruktora stanowiskowego. Dalszy awans często prowadzi w stronę dozoru ruchu (np. sztygar) albo specjalizacji w utrzymaniu ruchu, diagnostyce i współpracy przy modernizacjach układów sterowania.

Ryzyka i wyzwania w pracy: Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

Zagrożenia zawodowe

• Ryzyko wypadku w razie błędu operacyjnego lub awarii (transport ludzi i ciężkich ładunków)
• Stres i przeciążenie psychiczne związane z odpowiedzialnością oraz koniecznością szybkiej reakcji
• Hałas, drgania i czynniki przemysłowe w otoczeniu maszynowni/zakładu
• Zmęczenie wynikające z pracy zmianowej (w tym nocki)

Wyzwania w pracy

• Utrzymanie stałej koncentracji przez całą zmianę i bezbłędne przestrzeganie procedur
• Skuteczna komunikacja z sygnalistami i dozorem, zwłaszcza w sytuacjach nietypowych
• Reagowanie na odchylenia parametrów pracy i podejmowanie decyzji o zatrzymaniu/wyłączeniu
• Praca podczas remontów i jazd kontrolnych, gdy warunki są bardziej złożone niż w rutynowym cyklu

Aspekty prawne

Stanowisko wiąże się z wysoką odpowiedzialnością za bezpieczeństwo ruchu zakładu górniczego. Obowiązuje ścisłe przestrzeganie przepisów BHP, instrukcji ruchowych i poleceń dozoru. Naruszenia procedur mogą skutkować konsekwencjami pracowniczymi oraz odpowiedzialnością wynikającą z przepisów dotyczących bezpieczeństwa pracy.

Perspektywy zawodowe: Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

Zapotrzebowanie na rynku pracy

Zapotrzebowanie jest raczej stabilne lub lokalnie malejące – zależy od kondycji i skali wydobycia w polskim górnictwie oraz harmonogramów ograniczania części zakładów. Jednocześnie tam, gdzie kopalnie funkcjonują, rola wyciągów szybowych pozostaje krytyczna, a doświadczonych operatorów nie zastępuje się łatwo (wymagane wdrożenie, zaufanie i dyscyplina proceduralna). Dlatego w regionach górniczych nadal pojawiają się rekrutacje, zwłaszcza na zastępstwa i do pracy zmianowej.

Wpływ sztucznej inteligencji

AI jest bardziej szansą niż bezpośrednim zagrożeniem: może wspierać diagnostykę (predykcja usterek), analizę trendów parametrów, planowanie przeglądów i wykrywanie anomalii. Jednak odpowiedzialność operacyjna, decyzje o zatrzymaniu, prowadzenie ruchu w sytuacjach nietypowych oraz nadzór nad transportem ludzi długo pozostaną po stronie człowieka. Rola maszynisty będzie stopniowo przesuwać się w stronę „operatora-nadzorcy” systemów automatyki i bezpieczeństwa.

Trendy rynkowe

Widoczne są modernizacje układów sterowania, lepsze systemy monitoringu i rejestracji parametrów, rosnący nacisk na kulturę bezpieczeństwa oraz standaryzację procedur. Rośnie znaczenie kompetencji z pogranicza automatyki/elektrotechniki oraz umiejętności pracy z systemami diagnostycznymi i raportowaniem zdarzeń.

Typowy dzień pracy: Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

Praca ma rytm zmianowy i jest silnie zależna od harmonogramu zjazdów/wyjazdów załogi oraz cyklu transportu urobku i materiałów.

• Poranne obowiązki: przejęcie zmiany, zapoznanie się z raportem i stanem urządzeń, kontrola gotowości stanowiska i łączności
• Główne zadania w ciągu dnia: prowadzenie ruchu wyciągu zgodnie z sygnałami i planem transportowym, bieżący nadzór nad wskazaniami aparatury, realizacja transportu urobku/materiałów/ludzi
• Spotkania, komunikacja: stała łączność z sygnalistami, współpraca z dozorem, zgłaszanie nieprawidłowości do utrzymania ruchu
• Zakończenie dnia: zabezpieczenie pracy urządzenia zgodnie z procedurą, wpisy w dokumentacji/raporcie zmiany, przekazanie informacji kolejnej zmianie

Narzędzia i technologie: Maszynista górniczych maszyn wyciągowych

Praca opiera się na obsłudze stanowiska sterowniczego wyciągu oraz narzędziach do podstawowych czynności kontrolno-konserwacyjnych.

• Pulpit sterowniczy maszyny wyciągowej (dźwignie/manipulatory, przyciski, przełączniki)
• Aparatura kontrolno-pomiarowa (wskaźniki obciążenia, prędkości, stany hamulców, alarmy)
• Systemy sygnalizacji szybowej i łączności (interkom/radiotelefon, sygnały ustalone)
• Układy hamowania manewrowego i bezpieczeństwa oraz ich elementy kontrolne
• Rejestratory zdarzeń i systemy nadzoru (w zależności od nowoczesności instalacji)
• Zestaw narzędzi ślusarsko-monterskich do drobnych regulacji i konserwacji (w zakresie dopuszczonym instrukcjami)

W wielu zakładach część funkcji jest zautomatyzowana, ale wymagana jest ciągła obecność i nadzór operatora na stanowisku.