Asystent reżysera filmowego

Alternatywne, neutralne płciowo nazwy dla stanowiska: Asystent reżysera filmowego

Polskie propozycje

• Asystent reżysera / Asystentka reżysera (filmowego)
• Kandydat/Kandydatka na stanowisko asystenta reżysera filmowego
• Osoba na stanowisku asystenta reżysera filmowego
• Osoba pracująca jako asystent reżysera filmowego
• Specjalista/Specjalistka ds. asysty reżyserskiej (film)

Angielskie propozycje

• Assistant Director (AD)
• Director’s Assistant

Zarobki na stanowisku Asystent reżysera filmowego

W zależności od doświadczenia i skali produkcji możesz liczyć na zarobki od ok. 5 500 do 12 000 PLN brutto miesięcznie, a przy rozliczeniach „dniówkowych” typowe stawki mieszczą się często w przedziale ok. 300–800 PLN brutto za dzień zdjęciowy.

Na poziom wynagrodzenia wpływają m.in.:

• Doświadczenie zawodowe (liczba zrealizowanych planów, odpowiedzialność za unit, praca przy reklamach vs. filmie)
• Region/miasto (Warszawa, Kraków, Wrocław i Trójmiasto zwykle oferują więcej projektów i wyższe stawki)
• Branża/sektor (kino, seriale premium, reklama, projekty streamingowe, telewizja)
• Skala i budżet produkcji (liczebność ekipy, liczba lokacji, zdjęcia nocne, sceny masowe)
• Forma rozliczenia (etat, zlecenie, dzieło, B2B; dniówki vs. miesiąc)
• Znajomość języków i praca międzynarodowa (koprodukcje, ekipy zagraniczne)
• Specjalizacje (sceny kaskaderskie, praca z dużymi grupami statystów, efekty specjalne na planie)

Formy zatrudnienia i rozliczania: Asystent reżysera filmowego

W tym zawodzie dominuje praca projektowa: zatrudnienie jest zwykle związane z konkretną produkcją i jej harmonogramem (preprodukcja–zdjęcia–postsynchrony).

• Umowa o pracę (rzadziej; częściej w instytucjach lub stałych strukturach TV/produkcji, pełny etat lub czas określony)
• Umowa zlecenie / umowa o dzieło (częste przy produkcjach filmowych, serialach, reklamach)
• Działalność gospodarcza (B2B) (popularne przy współpracy z domami produkcyjnymi; fakturowanie za okres lub etap)
• Praca tymczasowa / sezonowa (intensywne okresy zdjęciowe, skoki między projektami)
• Współpraca freelancerska w ramach ekipy (call sheet / dniówki)

Typowe formy rozliczania to: stawka dzienna (dniówka) za dzień zdjęciowy, stawka tygodniowa przy dłuższych planach, ryczałt miesięczny w preprodukcji oraz dodatkowe stawki za nadgodziny, noce, trudne lokacje lub sceny masowe (zależnie od ustaleń produkcyjnych).

Zadania i obowiązki na stanowisku Asystent reżysera filmowego

Zakres obowiązków łączy wsparcie twórcze reżysera z pilnowaniem organizacji pracy na planie i przygotowaniem zdjęć.

• Szczegółowa analiza scenariusza i materiałów dokumentacyjnych
• Przygotowanie materiałów do planu generalnego i planów dni zdjęciowych (we współpracy z reżyserem i produkcją)
• Współtworzenie scenopisu i dokumentacji reżyserskiej (notatki, uwagi do scen, ciągłość)
• Wsparcie castingu: dobór aktorów do ról i epizodów, statystów oraz kaskaderów
• Organizacja próbnych zdjęć aktorskich i działań przygotowawczych do scen
• Współpraca przy kartach obiektów oraz przygotowaniu lokacji do zdjęć
• Tworzenie i weryfikacja spisów kostiumów, rekwizytów i środków inscenizacyjnych
• Koordynacja gotowości aktorów i statystów: punktualność, charakteryzacja, kostium, rekwizyty osobiste
• Nadzór nad personelem pomocniczym na planie i bieżące rozwiązywanie problemów organizacyjnych
• Dbanie o realizację zamierzeń artystycznych reżysera przy jednoczesnym pilnowaniu terminów i ograniczaniu przestojów
• Udział w przygotowaniach do udźwiękowienia dialogów i obecność przy nagraniach (postsynchrony/ADR)
• Uczestnictwo w przeglądach kopii dziennej oraz omawianie uwag organizacyjno-inscenizacyjnych

Wymagane umiejętności i kwalifikacje: Asystent reżysera filmowego

Wymagane wykształcenie

• Najczęściej: wykształcenie wyższe (lub w trakcie) – reżyseria, organizacja produkcji filmowej i telewizyjnej, sztuka operatorska, wiedza o filmie, kulturoznawstwo
• Alternatywnie: szkoły filmowe, kursy branżowe, intensywna praktyka na planach (staże, asysty) i portfolio

Kompetencje twarde

• Czytanie i rozkładanie scenariusza na potrzeby planowania zdjęć (breakdown scen)
• Podstawowa znajomość procesu produkcji (preprodukcja, produkcja, postprodukcja) i ról w ekipie
• Planowanie harmonogramów i koordynacja zasobów (aktorzy, statyści, lokacje, rekwizyty)
• Znajomość zasad pracy na planie: bezpieczeństwo, komunikacja przez radio, procedury setowe
• Umiejętność pracy z dokumentacją: call sheet, raporty planowe, listy ujęć, listy rekwizytów/kostiumów
• Podstawy pracy z dźwiękiem (np. przygotowanie ADR) i ciągłością scen
• Język angielski na poziomie komunikacyjnym (szczególnie przy koprodukcjach)

Kompetencje miękkie

• Bardzo dobra organizacja pracy i priorytetyzacja w warunkach presji czasu
• Komunikacja i asertywność (jasne polecenia, praca z aktorami i dużą ekipą)
• Odporność na stres i szybkie podejmowanie decyzji
• Uważność na szczegóły (ciągłość, rekwizyty, kolejność scen)
• Wysoka kultura współpracy i rozwiązywanie konfliktów na planie

Certyfikaty i licencje

• Szkolenie BHP (wymagane przez pracodawcę/produkcję)
• Kurs pierwszej pomocy (mile widziany na planach z podwyższonym ryzykiem)
• Prawo jazdy kat. B (często praktycznie niezbędne w pracy lokacyjnej)

Specjalizacje i ścieżki awansu: Asystent reżysera filmowego

Warianty specjalizacji

• Asysta reżyserska w serialach – praca w długich cyklach, nacisk na powtarzalne procedury i tempo
• Asysta przy reklamach i teledyskach – krótkie, intensywne projekty, duża dynamika i wiele interesariuszy
• Koordynacja statystów (crowd) – prowadzenie dużych grup, scen masowych, logistyka wejść/wyjść na plan
• Sceny niebezpieczne/kaskaderskie – współpraca z koordynatorem kaskaderów, przygotowanie prób i bezpieczeństwa
• Asysta w projektach międzynarodowych – praca po angielsku, inne standardy dokumentacji i komunikacji

Poziomy stanowisk

• Junior / Początkujący – staże, pomoc przy dokumentacji, wsparcie planu pod nadzorem
• Mid / Samodzielny – samodzielne prowadzenie części zadań, koordynacja aktorów/statystów, praca na lokacjach
• Senior / Ekspert – duża odpowiedzialność za organizację setu, prowadzenie trudnych dni zdjęciowych i scen masowych
• Kierownik / Manager – przejście w stronę II reżysera / I asystenta reżysera (w zależności od struktury ekipy) lub kierowanie zespołem asysty

Możliwości awansu

Typowa ścieżka rozwoju prowadzi od asysty i funkcji pomocniczych do coraz większej samodzielności na planie: asystent reżysera filmowego → II reżyser / II asystent reżysera (w zależności od projektu) → I asystent reżysera → reżyser (najczęściej po zbudowaniu dorobku i relacji branżowych). Częstym kierunkiem jest też specjalizacja w koordynacji statystów lub pracy przy scenach trudnych, co zwiększa stawki i liczbę ofert.

Ryzyka i wyzwania w pracy: Asystent reżysera filmowego

Zagrożenia zawodowe

• Wypadki na planie (kable, sprzęt oświetleniowy, ruch pojazdów, praca w tłumie statystów)
• Przeciążenie fizyczne i psychiczne (długie dni zdjęciowe, stres, hałas, warunki pogodowe w plenerze)
• Ryzyko błędów organizacyjnych generujących koszty (opóźnienia, brak rekwizytu/kostiumu, niegotowość aktora)

Wyzwania w pracy

• Utrzymanie tempa zdjęć przy zachowaniu jakości artystycznej i bezpieczeństwa
• Zarządzanie komunikacją między wieloma działami (reżyser, produkcja, charakteryzacja, kostiumy, scenografia, dźwięk)
• Praca z ludźmi w stresie: rozładowywanie konfliktów i egzekwowanie ustaleń
• Duża zmienność zatrudnienia i konieczność ciągłego budowania sieci kontaktów

Aspekty prawne

Asystent reżysera filmowego działa w ramach zasad BHP i regulaminów planu oraz odpowiada za należyte wykonywanie powierzonych obowiązków organizacyjnych (np. dopilnowanie procedur na planie, przekazywanie poleceń, koordynacja obecności osób). W produkcjach istotne są też kwestie ochrony wizerunku (statyści, osoby postronne), zgód lokacyjnych oraz poufności materiałów (NDA), z którymi asysta często ma kontakt.

Perspektywy zawodowe: Asystent reżysera filmowego

Zapotrzebowanie na rynku pracy

Zapotrzebowanie utrzymuje się na względnie stałym poziomie, z okresowymi wzrostami wraz z liczbą produkcji serialowych, reklamowych i projektów dla platform streamingowych. Rynek jest jednak projektowy i konkurencyjny: o częstotliwości zleceń decydują doświadczenie, rekomendacje i sprawność pracy na planie. Najwięcej ofert pojawia się w największych ośrodkach produkcyjnych (zwłaszcza Warszawa) oraz przy dłuższych serialach.

Wpływ sztucznej inteligencji

AI jest raczej wsparciem niż bezpośrednim zastępstwem: może przyspieszać analizę scenariusza, wstępny breakdown, tworzenie harmonogramów, list rekwizytów czy streszczeń notatek z odpraw. Kluczowe elementy pracy – zarządzanie ludźmi na planie, reagowanie na nieprzewidziane sytuacje, komunikacja z aktorami i utrzymanie dyscypliny produkcyjnej – pozostaną domeną człowieka. Zwiększy się natomiast znaczenie umiejętności pracy z narzędziami cyfrowymi i automatyzacji dokumentacji.

Trendy rynkowe

Widoczny jest wzrost standaryzacji dokumentów i procesów, większy nacisk na bezpieczeństwo na planie (zwłaszcza przy scenach ryzykownych) oraz rosnąca rola szybkiej komunikacji (radio, aplikacje produkcyjne). Coraz częściej oczekuje się też gotowości do pracy w modelu wielolokacyjnym oraz doświadczenia w produkcjach wysokotempowych (seriale, reklamy) i w środowisku międzynarodowym.

Typowy dzień pracy: Asystent reżysera filmowego

Typowy dzień w okresie zdjęć jest podporządkowany planowi: punktualność, komunikacja i gotowość do zmian „na bieżąco” to podstawa.

• Poranne obowiązki: sprawdzenie call sheet, kontakt z produkcją, weryfikacja gotowości lokacji, potwierdzenie obecności aktorów/statystów
• Główne zadania w ciągu dnia: koordynacja wejść na plan, pilnowanie kolejności scen, informowanie działów o zmianach, dbanie o ciągłość elementów inscenizacyjnych
• Spotkania, komunikacja: krótkie odprawy z reżyserem i kierownictwem produkcji, łączność radiowa z działami (kostium, charakteryzacja, scenografia, dźwięk), rozwiązywanie konfliktów i wąskich gardeł
• Zakończenie dnia: podsumowanie realizacji planu, zebranie uwag, przygotowanie do kolejnego dnia zdjęciowego, czasem udział w przeglądzie kopii dziennej

Narzędzia i technologie: Asystent reżysera filmowego

Asystent reżysera filmowego korzysta z narzędzi do komunikacji, planowania i pracy z dokumentacją produkcyjną, a na planie opiera się na sprawdzonych, prostych rozwiązaniach.

• Krótkofalówki/walkie-talkie i zestawy słuchawkowe (łączność na planie)
• Smartfon, kalendarze i aplikacje do koordynacji pracy (np. współdzielone harmonogramy)
• Arkusze kalkulacyjne i edytory dokumentów (listy ujęć, call sheet, spisy rekwizytów/kostiumów)
• Oprogramowanie do planowania produkcji (zależnie od firmy: narzędzia typu Movie Magic Scheduling lub ich odpowiedniki)
• Wydruki planowe: scenariusz roboczy, raporty, listy obecności, notatki reżyserskie
• Podstawowe narzędzia planowe: stoper/zegar, marker, segregatory, taśmy do oznaczeń (organizacja przestrzeni i przepływu)

Wiele zależy od standardu domu produkcyjnego: przy mniejszych realizacjach dominują pliki i wydruki, a przy większych projektach – rozbudowane systemy do zarządzania produkcją.