Upały w pracy: co musi zapewnić pracodawca i kiedy należą się napoje

Upał to nie „tylko dyskomfort” – rośnie ryzyko błędów i wypadków

Wysokie temperatury potrafią mocno obniżyć koncentrację i tempo reakcji. Państwowa Inspekcja Pracy zwróciła uwagę, że w czasie upałów organizm szybciej się męczy, a zmysły są osłabione – co przekłada się na większą liczbę pomyłek, gorszą ocenę ryzyka i mniej efektywną pracę. Co ważne, wolniejsze ruchy to często naturalny „bezpiecznik” organizmu przed przegrzaniem, szczególnie przy wysiłku fizycznym.

Kto jest najbardziej narażony

W apelu z 24 czerwca 2026 r. Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki wskazał, że upały szczególnie dotykają:

• osoby pracujące na otwartej przestrzeni (np. budowy, drogi, rolnictwo, ochrona, logistyka na placach),
• pracowników w obiektach bez wentylacji mechanicznej, klimatyzacji lub innych urządzeń umożliwiających wymianę powietrza i regulację temperatury (np. część hal, magazynów, małe punkty usługowe).

Najwięcej problemów pojawia się tam, gdzie praca wymaga dźwigania, pracy w wymuszonej pozycji, obsługi maszyn lub prowadzenia pojazdów – czyli wszędzie tam, gdzie błąd może szybko przerodzić się w wypadek.

Nie ma „maksymalnej temperatury” w przepisach, ale są twarde obowiązki BHP

PIP podkreśla, że obecnie nie istnieją szczegółowe regulacje określające maksymalną temperaturę na stanowisku pracy. To nie oznacza jednak dowolności. Przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę do ochrony zdrowia i życia pracowników oraz zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.

W praktyce oznacza to m.in. konieczność:

• organizowania pracy tak, aby była bezpieczna i higieniczna,
• reagowania na potrzeby BHP pojawiające się przy zmieniających się warunkach (np. fala upałów),
• dostosowywania środków ochrony do realnej sytuacji w zakładzie,
• prowadzenia spójnej polityki zapobiegania wypadkom i chorobom zawodowym,
• uwzględniania szczególnej ochrony: młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących oraz pracowników z niepełnosprawnością.

Organizacja pracy w upał: przerwy, mniejsza intensywność, czas pracy

W apelu PIP pada prosta rekomendacja: w czasie upałów pracodawca powinien uwzględnić temperaturę przy planowaniu zadań. Marcin Stanecki wskazuje, aby zmniejszać intensywność prac, zapewniać dodatkowe przerwy na odpoczynek lub skrócić normy czasu pracy – tam, gdzie to uzasadnione warunkami.

Jak to może wyglądać w praktyce? Przykładowo: przeniesienie najbardziej obciążających czynności na wcześniejsze godziny, rotacja na stanowiskach „gorących”, częstsze krótkie przerwy w chłodniejszym miejscu albo czasowe ograniczenie prac na słońcu.

Napoje w pracy podczas upałów: kiedy to obowiązek

Najbardziej konkretne progi w komunikacie dotyczą napojów. PIP przypomina, że gdy temperatura:

• na stanowiskach pracy przekracza 28°C,
• na otwartej przestrzeni przekracza 25°C,

pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom nieodpłatnie napoje. I co kluczowe: napoje powinny być dostępne przez całą zmianę roboczą, a nie „od czasu do czasu”.

Konsekwencje zdrowotne: odwodnienie, udar, skrajnie – zagrożenie życia

PIP wprost ostrzega, że praca w wysokiej temperaturze może prowadzić do odwodnienia i udaru, a w skrajnych przypadkach nawet do utraty życia. Dlatego szczególną uwagę trzeba kierować na osoby bardziej podatne na skutki przegrzania: słabsze, z niepełnosprawnością, kobiety w ciąży oraz młodocianych.

Dla pracowników ważna jest jedna zasada: jeśli czujesz objawy wyraźnego przegrzania lub odwodnienia, nie „zaciskaj zębów”. Zgłoś problem przełożonemu, poproś o przerwę, wodę i zmianę organizacji pracy – to element bezpieczeństwa, nie „marudzenie”.

Checklista na falę upałów: szybkie działania dla firm i podpowiedzi dla pracowników

Dla pracodawców

• Sprawdź miejsca pracy: gdzie brakuje wentylacji/klimatyzacji i gdzie temperatura rośnie najszybciej
• Zaplanuj dzień: ogranicz ciężkie zadania w najgorętszych godzinach, wprowadź rotację
• Wprowadź dodatkowe przerwy lub skrócenie czasu pracy, jeśli warunki tego wymagają
• Zadbaj o nieodpłatne napoje przy przekroczeniu progów 28°C (wewnątrz) i 25°C (na zewnątrz) – dostępne cały czas
• Zwróć szczególną uwagę na grupy wrażliwe (młodociani, ciąża/karmienie, niepełnosprawność)

Dla pracowników

• Monitoruj samopoczucie: spadek koncentracji to sygnał ostrzegawczy, nie „słabość”
• Korzystaj z przerw i napojów – jeśli ich brakuje, zgłoś to przełożonemu
• Przy pracy fizycznej zwracaj uwagę na tempo: organizm naturalnie je obniża, by uniknąć przegrzania

W apelu PIP wybrzmiewa jedna myśl: upał to realny czynnik ryzyka, a nie tło pogodowe. Dobre decyzje organizacyjne i stały dostęp do napojów potrafią wprost przełożyć się na mniej wypadków, mniej zasłabnięć i większą stabilność pracy w firmie.

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy, 2026-06-24, https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/apel-glownego-inspektora-pracy-zachowajmy-ostroznosc-podczas-upalow